اعمال صالح
عمل صالح به معنای کار نیک است که در متون دینی، در کنار ایمان به خدا، شرط سعادت انسان معرفی شده است. قرآن مؤمنانی را که عمل صالح انجام می دهند بهترین مخلوقات خدا توصیف کرده است. طبق آیات قرآن، در قیامت، اهل دوزخ آرزو می کنند به دنیا برگردند تا عمل صالح انجام دهند. در قرآن نتیجه عمل صالحِ همراه با ایمان، حیات طیبه است. قرآن تمام انسان ها، به جز مؤمنانی که عمل صالح انجام می دهند را در زیان می بیند.
عمل صالح هر کار شایستهٔ فردی و اجتماعی را شامل می شود. برخی از مصادیق عمل صالح چنین شمرده شده اند: اطاعت از خدا، انفاق، ادای واجبات و ترک محرمات، کسب علم و دانش، عبادت، و هر کاری که سبب پیشرفت جامعه شود. قرآن پژوهان می گویند ایمان و عمل صالح بر یکدیگر اثر متقابل دارند و وجود هریک مایهٔ تکامل دیگری است و نه ایمان و نه عمل صالح، به تنهایی، سبب رستگاری انسان نمی شود. آنان معتقدند هرکس از ایمان و عمل صالح بیشتر و بالاتری برخوردار باشد، به همان میزان، به مرتبه بالاتری از رستگاری دست خواهد یافت.
جایگاه
هركس به لقاى پروردگار خود اميد دارد بايد به عمل صالح بپردازد. آیه ۱۱۰ سوره کهف
در قرآن، در کنار ایمان، عمل صالح، شرط رستگاری و سعادت انسان ها بیان شده است.[۱] توصیه به عمل صالح و پاداش بهشت برای آن، در بسیاری از آیات قرآن[۲] آمده است.[۳] عمل صالح ۸۷ بار به صورت های گوناگون در قرآن آمده است.[۴] تعبیر «الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحَات» بسیار در قرآن دیده می شود.[۵] طبق گفته قرآن، هر فردی که عمل صالح انجام می دهد، در حالی که مؤمن باشد، به بهشت می رود.[۶]
مفسران تأکید کرده اند آنچه در دین اهمیت دارد و سبب سعادت و کرامت انسانی می شود ایمان و عمل صالح است.[۷] گفته شده دوستی راستین با خداوند آن است که عمل صالح را منعکس سازد و گرنه ایمان بدون عمل صالح خودفریبی است.[۸]
معنا و مصادیق عمل صالح
عمل صالح را مفهومی کلی، به معنای کار نیک و خوب دانسته[۹] و گفته اند هر کار شایستهٔ فردی، اجتماعی، عبادی و سیاسی را در بر می گیرد.[۱۰] اطاعت از خدا،[۱۱] جهاد،[۱۲] تبعیت از پیامبر(ص)،[۱۳] انجام واجبات و ترک محرمات،[۱۴] انجام عبادات، انفاق، کسب علم و دانش، و هر کار شایسته ای که سبب پیشرفت جامعه انسانی در تمام زمینه ها شود [۱۵] از مصادیق عمل صالح است.
پیوند ایمان و عمل صالح
هر مرد یا زنی کار نیکی انجام دهد، درحالی که مؤمن است، حیات طیبه (زندگى خوش و پاكيزه ) به او خواهيم داد. «آیه ۹۷ سوره نحل»
به گفته جعفر سبحانی، در اکثر مواردی که قرآن از عمل صالح سخن گفته، ایمان به خدا را نیز مطرح کرده است.[۱۶] به باور وی، ایمان و عمل صالح هریک بر دیگری اثر متقابل دارد و وجود هریک مایه تکامل دیگری است.[۱۷] ایزوتسو، قرآن پژوهش ژاپنی گفته است این وابستگی چندان است که می شود ایمان را با عمل صالح تعریف کرد و عمل صالح را با ایمان.[۱۸] مفسران، برپایه آیات قرآن نتیجه گرفته اند که تنها، عمل صالحی پذیرفته می شود که با ایمان همراه باشد.[۱۹] همچنین می گویند عمل صالح میوه درختِ ایمان[۲۰] و زاییده آن است.[۲۱]
نتیجه عمل صالح
براساس قرآن، ثمره عمل صالح هم در دنیا و هم در آخرت دیده می شود[۲۲] و هرکس از ایمان و عمل صالح بیشتر و بالاتری برخوردار باشد، به همان میزان، به مرتبه بالاتری از رستگاری دست خواهد یافت.[۲۳] در آیه ۷ سوره بینه مؤمنانی که عمل صالح انجام می دهند بهترین مخلوقات خدا توصیف شده اند.[۲۴] در آیه ۱۰ سوره فاطر، گفتار پاکیزه (اعتقاد صحیح) و عمل صالح سبب قرب معنوی شناخته شده است.[۲۵] در آیاتی از قرآن[۲۶] آمده است اهل دوزخ در قیامت آرزو می کنند به دنیا برگردند تا عمل صالح انجام دهند.[۲۷] درجات عالی بهشت به مؤمنانی وعده داده شده که عمل صالح انجام داده اند.[۲۸] قرآن تمام انسان ها به جز مؤمنانی که عمل صالح انجام می دهند را در خُسران (زیان) می بیند.[۲۹]
برای مطالعهٔ بیشتر
- چیستی عمل صالح در قرآن کریم، سید مصطفی احمدزاده، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، ۱۳۹۶ش.
- عمل صالح و مصادیق آن در قرآن کریم، طیبه اکبری راد، تهران، کویر، ۱۳۸۸ش.
پانویس
1.
- مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۱ش، ج۴، ص۱۴۲ و ج۱۶، ص۱۴۱؛ منتظری، اسلام دین فطرت، ۱۳۸۵ش، ص۲۹۸؛ مطهری، مجموعه آثار، ۱۳۸۹ش، ج۲۲، ص۹۶.
- سبحانی، منشور جاوید، قم، ج۱۴، ص۳۳۸ و ۳۴۵؛ محسنی، انوار هدایت، ۱۳۹۴ش، ج۱، ص۳۴۸.
- سبحانی، منشور جاوید، قم، ج۱۴، ص۳۳۸.
- مکارم شیرازی، اخلاق اسلامی در نهج البلاغه (خطبه متقین)، ۱۳۸۵ش، ج۱، ص۵۲۰.
- قرائتی، تفسیر نور، ۱۳۸۸ش، ج۲، ص۱۷۰.
- مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۱ش، ج۱، ص۲۸۲؛ قرائتی، تفسیر نور، ۱۳۸۸ش، ج۱، ص۱۲۹.
- مدرسی، تفسیر هدایت، ۱۳۷۷ش، ج۱، ص۵۱۴.
- سبحانی، منشور جاوید، قم، ج۱۴، ص۳۳۹؛ خوشدل مفرد، «بررسی حوزه معنایی عمل صالح در قرآن»، ص۱۷.
- طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۰ق، ج۲۰، ص۳۵۷؛ مکارم شیرازی، پیام قرآن، ۱۳۸۶ش، ج۶، ص۱۵۴؛ کاشانی، منهج الصادقین فی إلزام المخالفین، تهران، ج۱۰، ص۳۱۴.
- میبدی، کشف الاسرار و عدة الابرار، ۱۳۷۱ش، ج۶، ص۴۶۸.
- کاشانی، منهج الصادقین فی إلزام المخالفین، تهران، ج۵، ص۳۷۵.
- خوشدل مفرد، «بررسی حوزه معنایی عمل صالح در قرآن»، ص۱۷.
- مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۱ش، ج۲۷، ص۲۹۹.
- سبحانی، منشور جاوید، قم، ج۱۴، ص۳۴۰ و ۳۴۱.
- سبحانی، منشور جاوید، قم، ج۱۴، ص۳۳۸.
- ایزوتسو، مفاهیم اخلاقی دینی در قرآن مجید، ۱۳۹۴ش، ص۴۱۵.
- مکارم شیرازی، پیام قرآن، ۱۳۸۶ش، ج۶، ص۱۵۳؛ مکارم شیرازی، اخلاق اسلامی در نهج البلاغه (خطبه متقین)، ۱۳۸۵ش، ج۱، ص۵۲۰.
- سبحانی، منشور جاوید، قم، ج۱۴، ص۳۴۶.
- سبحانی، منشور جاوید، قم، ج۱۴، ص۳۴۴.
- مصباح یزدی، رستگاران، قم، ص۱۴۴.
- مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۱ش، ج۲۷، ص۲۰۸؛ ارزانی، «همراهی اثربخش ایمان و عمل صالح (با تکیه بر المیزان)»، ص۱۳۴.
- سبحانی، منشور جاوید، قم، ج۱۴، ص۳۴۸؛ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۱ش، ج۱۸، ص۱۹۴.
- ابوالفتوح رازی، روض الجنان و روح الجنان، ۱۴۰۸ق، ج۱۴، ص۵۱؛ قرائتی، تفسیر نور، ۱۳۸۸ش، ج۷، ص۳۰۸؛ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۱ش، ج۱۸، ص۲۷۵.
1. ارزانی، «همراهی اثربخش ایمان و عمل صالح (با تکیه بر المیزان)»، ص۱۲۱.
منابع
- ابوالفتوح رازی، حسین بن علی، روض الجنان و روح الجنان فی تفسیر القرآن، مشهد، آستان قدس رضوی، بنیاد پژوهش های اسلامی، ۱۴۰۸ق.
- ارزانی، حبیب رضا، و محمدرضا ارزانی، «همراهی اثربخش ایمان و عمل صالح (با تکیه بر المیزان)»، اخلاق، شماره ۹، سال سوم، بهار ۱۳۹۲ش.
- ایزوتسو، توشیهیکو، مفاهیم اخلاقی دینی در قرآن مجید، ترجمه فریدون بدره ای، تهران، فرزان روز، ۱۳۹۴ش.
- خوشدل مفرد، حسین، «بررسی حوزه معنایی عمل صالح در قرآن»، پژوهشنامه علوم و معارف قرآن کریم، شماره۴، پاییز ۱۳۸۸.
- سبحانی، جعفر، منشور جاوید، قم، مؤسسه امام صادق (علیه السلام)، بی تا.
- طباطبایی، سید محمدحسین. المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات، ۱۳۹۰ق.
- قرائتی، محسن، تفسیر نور، تهران، مرکز فرهنگی درس هایی از قرآن، ۱۳۸۸ش،
- کاشانی، فتح الله بن شکرالله، منهج الصادقین فی إلزام المخالفین، تهران، کتابفروشی اسلامیه، بی تا.
- محسنی، محمد آصف، انوار هدایت، کابل، رسالات مرکز حفظ و نشر آثار حضرت آیت الله العظمی محسنی، ۱۳۹۴ش.
- مدرسی، سید محمد تقی، تفسیر هدایت، مشهد، آستان قدس رضوی، بنیاد پژوهش های اسلامی، ۱۳۷۷ش.
- مصباح یزدی، محمد تقی، رستگاران، تدوین و نگارش: محمدمهدی نادری قمی، قم، انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)، بی تا.
- مطهری، مرتضی، مجموعه آثار، تهران، صدرا، ۱۳۸۹ش.
- مکارم شیرازی، ناصر، اخلاق اسلامی در نهج البلاغه (خطبه متقین)، تهیه و تنظیم: اکبر خادم الذاکرین، قم، نسل جوان، ۱۳۸۵ش.
- مکارم شیرازی، ناصر، پیام قرآن، تهران، دارالکتب الاسلامیه، ۱۳۸۶ش.
- مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الإسلامیه، ۱۳۷۱ش،
- منتظری، حسینعلی، اسلام دین فطرت، تهران، نشر سایه، ۱۳۸۵ش.
- میبدی، احمد بن محمد، کشف الاسرار و عدة الابرار، به اهتمام علی اصغر حکمت، تهران، امیرکبیر، ۱۳۷۱ش.
اصطلاحات قرآنی
قیامت | اشراط الساعة • برزخ صراط • غاشیه • قیامت • غسلین • غلمان • فرشته • نامه اعمال • نفخ صور • یوم التغابن • یوم التلاق • یوم الحسرة • یوم الفصل • تطایر کتب • اسفل سافلین • بهشت فردوس • جحیم • جنة الخلد • جنات عدن • جنة المأوی • رضوان • حور العین • تسنیم • مقام محمود • غساق
علوم قرآنی | تلاوت • تنزیل • سبع المثانی • ام الکتاب • ترتیل • اسباب نزول • ترتیل • حروف مقطعه • تأویل • تحدی • سوره • آیات • محکم و متشابه • فضائل سور • آیات ارکان
اعتقادات | استدراج • اهل کتاب • اولو العزم • وحی • خوف و رجاء • رسول • فطرت • بقیةالله • کن فیکون • برکت • شجره طیبه • کرامت انسانی • صراط مستقیم • حبل الله
اخلاق و عرفان | حق الیقین • عین الیقین • علم الیقین • استعاذه • استغفار • عمل صالح • اخبات • تسبیح • تقوا • تهجد • مؤمن • کظم غیظ • توبه • ریا • شکر • صدیق • نفس مطمئنه • نفس اماره • نفس لوامه • تطیر • تحمید • تهلیل • تکبیر • وسوسه
فقه | ابن سبیل • انفال • تألیف قلوب • تبرج • اسیر • فیء • فدیه
اقوام و گروه ها | امت • اصحاب اخدود • اصحاب رس • اصحاب رقیم • اصحاب شمال • اصحاب فیل • اصحاب یمین • جن • حزب الله • راسخون در علم • شجره ملعونه • آل عمران • اصحاب کهف • منافقان • امت وسط • طاغوت • عبادالرحمان • ابرار
سایر | آیین حنیف • ابلیس • اسماء الحسنی • تعویذ • جاهلیت • حمالة الحطب • خسران • سابقون • شق القمر • قبله • هبوط • پیراهن یوسف • ید بیضا • ثقلین • ابابیل • سجیل • اوتاد • باقیات صالحات • بنی آدم • صحف • اشرف مخلوقات • احبار • ازلام • انصاب • هفت آسمان • صبغة الله • حکمت • لعن • لوح محفوظ • کتاب مبین • فی سبیل الله • اولوا الالباب • جدال احسن • حیات طیبه • نسیء• مهجوریت قرآن
قرآن کریم
رده:
این صفحه آخرین بار در ۶ آوریل ۲۰۲۵ ساعت ۱۲:۰۴ ویرایش شده است.
- https://fa.wikishia.net/view/
گفتگو با هوش مصنوعی
💬 سلام! میخوای دربارهی «اعمال صالح» بیشتر بدونی؟ من اینجام که راهنماییت کنم.