یادداشتی بر آیه مودّت
به گزارش خبرگزاری تسنیم از قم، هر محبتی مودت نیست خداوند رسولش را درباره ی دوستی با اهل بیت اینگونه مورد خطاب قرار می دهد: قل لا أسـلکم علیه أجرا إلا ٱلمودة فی ٱلقربی …(۵۳/۲۳)
با توجه به این آیه، که مهمترین آیه در توصیه به دوستی با اهل بیت(قربی) محسوب می شود، اجری که پیامبر از مؤمنین باید باید بخواهد، مودت اهل بیت است.
در بررسی مفهوم مودت و باتوجه به برخی تفاسیر ( تفسیر المیزان و تفسیر نور) به نظر می رسد در این آیه مودت به معنای محبت نیست. بلکه نوعی علاقه تکامل یافته است که منجر به عمل می شود. در حال که محبت به معنای نوعی دوست داشتن سطحی و احساسی است که ابراز عملی درپی ندارد. در واقع مودت به معنای دوستی و علاقه ی عمیق و محبت رشد یافته است که بروز بیرونی دارد و در اعمال فرد نمود پیدا می کند.
《مودت تقریبا به معنای محبتی است که اثرش در مقام عمل ظاهر باشد..》 (المیزان، ج۱۶، ص۲۴)
چنین علاقه ای که فرد را به ابراز عملی وادار کند قطعا نمی تواند بدون آگاهی و شناخت حاصل شود. لازمه رسیدن به چنین علاقه ی عمیق و پایداری که بر رفتار و اعمال انسان اثرگذار باشد رسیدن به شناخت است. همچنین لازمه ی دیگر مودت اطاعت کردن است. علاقه ای که ابراز عملی به دنبال دارد در حقیقت منجر به اطاعت می گردد.
بنابراین فردی که از کودکی با عشق ائمه بزرگ شده بدون آنکه آن ها را بشناسد و خود را عاشق امام می داند ولی شناختی از زندگی و شخصیت امام ندارد، نمی تواند به مودت رسیده باشد و امام را آنگونه که باید اطاعت کند مگر آنکه آگاهی را ضمیمه محبتش کند. در غیر این صورت چنین محبتی پایدار نیست و به فرض پایدار بودن به تحجر تبدیل خواهد شد. چون تنها پشتوانه ی چنین محبتی تعریف و تمجیدهای سطحی و احساسی است و نه انتخاب آگاهانه و از سر شناخت.
کسی که از سر شناخت و آگاهی و با انتخاب عاقلانه امام را می پذیرد و دوست دارد، چنین علاقه ای در جانش می نشیند و نه تنها منجر به اطاعت می شود بلکه از هرگونه علاقه ی افراطی که موجب تحجر شود به دور خواهد بود.
《 مودت با دو چیز ملازم است: یکی شناخت و معرفت، زیرا تا انسان کسی را نشناسد نمی تواند به او عشق بورزد. دوم اطاعت، زیرا مودت بدون اطاعت نوعی تظاهر و ریاکاری و دروغ و تملق است.》 (تفسیر نور، ص۴۸۶)
در آیه گفته شده « إلا ٱلمودة فی ٱلقربی» برخی مفسرین از جمله آیت الله جوادی آملی اینگونه تفسیر کرده اند که باتوجه به «فی القربی» می توان گفت مودت در «قربی» استقرار دارد، به این معنا که مودت حقیقی فقط در اهل بیت(ع) است و نه هیچ جای دیگر.
باتوجه به تفسیر آیت الله جوادی آملی از مفهوم « فی القربی» می توان گفت مودت حقیقی فقط در «قربی» (ائمه) وجود دارد و ثابت است.
« این «فی القربی» مفعول واسطه
برای مودت نیست که بشود ظرف لغو، این فی القربی ظرف مستقر است، یعنی از ما خواسته اند فقط، اهل بیت علیهم السلام را دوست داشته باشیم. آنچه از ما خواسته شده است این است که شما فقط یک گروه را دوست داشته باشید و آن اهل بیت علیهم السلام هستند. » (درس تفسیر آیت الله جوادی آملی)
با بررسی مفهوم مودت در برخی آیات دیگر، مثلا آیاتی که در آن ها مودت بین زوجین و مودت بین مؤمنین بیان شده است، شاید بتوان گفت مودت در این موارد حقیقی نیست بلکه جعلی است و از جانب خدا برای این موارد جعل شده است. همانطور که برای مودت بین ازواج گفته شده است: وجعل بینکم مودة (۶۰/۲۱). همچنین مودت مؤمنین که خدا در دل ها قرار خواهد داد: سیجعل لهم ٱلرحمن ودا (۹۸/۹۶). در حالی که طبق آیه ی مودت، مودت حقیقی در (قربی) وجود دارد: ٱلمودة فی ٱلقربی (۵۳/۲۳).
از طرفی در آیه مودت، چون به مودت توصیه شده می توان گفت امری اختیاری و انتخابی است و فرد فقط با آگاهی می تواند به آن دست یابد. برخلاف موارد دیگر مودت در آیات دیگر که اکتسابی نیست، جعلی و تکوینی است و از جانب خدا صورت می گیرد و نیاز به آگاهی ندارد. به طور مثال همین که حکم زوجیت انجام شد از جانب خدا و به صورت تکوینی محبت بین ازواج ایجاد می شود. اما مودت «فی القربی» ، مودت حقیقی است و در «قربی» استقرار و ثبوت دارد.
بنابرآنچه گفته شد مفهوم مودت فراتر از مفهوم محبت است و دوست داشتن بدون شناخت نمی تواند موجب اطاعت آگاهانه از امام و پایداری در صراط او شود.
همچنین شاید بتوان گفت «فی القربی» که در این آیه به معنای اهل بیت(ع) است، اینکه در این آیه به جای آن گفته نشد «اقربا الرسول»، به خاطر تأکید بیشتر روی نزدیکی «القربی» به رسول است. یعنی این «قربی» آنقدر به پیامبر(ص) نزدیک هستند که برای معرفی آن ها در این آیه از هیچ کلمه ی دیگری جز نزدیکان، استفاده نشده است و شاید بتوان گفت این نوع مبالغه در نزدیک نشان دادن «القربی» به جهت نشان دادن میزان نزدیکی اهل بیت(ع) به پیامبر است.
بنابراین مودت کامل ترین نوع علاقه و دوستی است که با شناخت و اطاعت همراه است و حقیقت مودت تنها مختص به اهل بیت (ع) است که نزدیک ترین افراد به پیامبر (ص) هستند.
انتهای پیام/
با توجه به این آیه، که مهمترین آیه در توصیه به دوستی با اهل بیت(قربی) محسوب می شود، اجری که پیامبر از مؤمنین باید باید بخواهد، مودت اهل بیت است.
در بررسی مفهوم مودت و باتوجه به برخی تفاسیر ( تفسیر المیزان و تفسیر نور) به نظر می رسد در این آیه مودت به معنای محبت نیست. بلکه نوعی علاقه تکامل یافته است که منجر به عمل می شود. در حال که محبت به معنای نوعی دوست داشتن سطحی و احساسی است که ابراز عملی درپی ندارد. در واقع مودت به معنای دوستی و علاقه ی عمیق و محبت رشد یافته است که بروز بیرونی دارد و در اعمال فرد نمود پیدا می کند.
《مودت تقریبا به معنای محبتی است که اثرش در مقام عمل ظاهر باشد..》 (المیزان، ج۱۶، ص۲۴)
چنین علاقه ای که فرد را به ابراز عملی وادار کند قطعا نمی تواند بدون آگاهی و شناخت حاصل شود. لازمه رسیدن به چنین علاقه ی عمیق و پایداری که بر رفتار و اعمال انسان اثرگذار باشد رسیدن به شناخت است. همچنین لازمه ی دیگر مودت اطاعت کردن است. علاقه ای که ابراز عملی به دنبال دارد در حقیقت منجر به اطاعت می گردد.
بنابراین فردی که از کودکی با عشق ائمه بزرگ شده بدون آنکه آن ها را بشناسد و خود را عاشق امام می داند ولی شناختی از زندگی و شخصیت امام ندارد، نمی تواند به مودت رسیده باشد و امام را آنگونه که باید اطاعت کند مگر آنکه آگاهی را ضمیمه محبتش کند. در غیر این صورت چنین محبتی پایدار نیست و به فرض پایدار بودن به تحجر تبدیل خواهد شد. چون تنها پشتوانه ی چنین محبتی تعریف و تمجیدهای سطحی و احساسی است و نه انتخاب آگاهانه و از سر شناخت.
کسی که از سر شناخت و آگاهی و با انتخاب عاقلانه امام را می پذیرد و دوست دارد، چنین علاقه ای در جانش می نشیند و نه تنها منجر به اطاعت می شود بلکه از هرگونه علاقه ی افراطی که موجب تحجر شود به دور خواهد بود.
《 مودت با دو چیز ملازم است: یکی شناخت و معرفت، زیرا تا انسان کسی را نشناسد نمی تواند به او عشق بورزد. دوم اطاعت، زیرا مودت بدون اطاعت نوعی تظاهر و ریاکاری و دروغ و تملق است.》 (تفسیر نور، ص۴۸۶)
در آیه گفته شده « إلا ٱلمودة فی ٱلقربی» برخی مفسرین از جمله آیت الله جوادی آملی اینگونه تفسیر کرده اند که باتوجه به «فی القربی» می توان گفت مودت در «قربی» استقرار دارد، به این معنا که مودت حقیقی فقط در اهل بیت(ع) است و نه هیچ جای دیگر.
باتوجه به تفسیر آیت الله جوادی آملی از مفهوم « فی القربی» می توان گفت مودت حقیقی فقط در «قربی» (ائمه) وجود دارد و ثابت است.
« این «فی القربی» مفعول واسطه
برای مودت نیست که بشود ظرف لغو، این فی القربی ظرف مستقر است، یعنی از ما خواسته اند فقط، اهل بیت علیهم السلام را دوست داشته باشیم. آنچه از ما خواسته شده است این است که شما فقط یک گروه را دوست داشته باشید و آن اهل بیت علیهم السلام هستند. » (درس تفسیر آیت الله جوادی آملی)
با بررسی مفهوم مودت در برخی آیات دیگر، مثلا آیاتی که در آن ها مودت بین زوجین و مودت بین مؤمنین بیان شده است، شاید بتوان گفت مودت در این موارد حقیقی نیست بلکه جعلی است و از جانب خدا برای این موارد جعل شده است. همانطور که برای مودت بین ازواج گفته شده است: وجعل بینکم مودة (۶۰/۲۱). همچنین مودت مؤمنین که خدا در دل ها قرار خواهد داد: سیجعل لهم ٱلرحمن ودا (۹۸/۹۶). در حالی که طبق آیه ی مودت، مودت حقیقی در (قربی) وجود دارد: ٱلمودة فی ٱلقربی (۵۳/۲۳).
از طرفی در آیه مودت، چون به مودت توصیه شده می توان گفت امری اختیاری و انتخابی است و فرد فقط با آگاهی می تواند به آن دست یابد. برخلاف موارد دیگر مودت در آیات دیگر که اکتسابی نیست، جعلی و تکوینی است و از جانب خدا صورت می گیرد و نیاز به آگاهی ندارد. به طور مثال همین که حکم زوجیت انجام شد از جانب خدا و به صورت تکوینی محبت بین ازواج ایجاد می شود. اما مودت «فی القربی» ، مودت حقیقی است و در «قربی» استقرار و ثبوت دارد.
بنابرآنچه گفته شد مفهوم مودت فراتر از مفهوم محبت است و دوست داشتن بدون شناخت نمی تواند موجب اطاعت آگاهانه از امام و پایداری در صراط او شود.
همچنین شاید بتوان گفت «فی القربی» که در این آیه به معنای اهل بیت(ع) است، اینکه در این آیه به جای آن گفته نشد «اقربا الرسول»، به خاطر تأکید بیشتر روی نزدیکی «القربی» به رسول است. یعنی این «قربی» آنقدر به پیامبر(ص) نزدیک هستند که برای معرفی آن ها در این آیه از هیچ کلمه ی دیگری جز نزدیکان، استفاده نشده است و شاید بتوان گفت این نوع مبالغه در نزدیک نشان دادن «القربی» به جهت نشان دادن میزان نزدیکی اهل بیت(ع) به پیامبر است.
بنابراین مودت کامل ترین نوع علاقه و دوستی است که با شناخت و اطاعت همراه است و حقیقت مودت تنها مختص به اهل بیت (ع) است که نزدیک ترین افراد به پیامبر (ص) هستند.
انتهای پیام/
گفتگو با هوش مصنوعی
💬 سلام! میخوای دربارهی «یادداشتی بر آیه مودّت» بیشتر بدونی؟ من اینجام که راهنماییت کنم.