رحیم هودی، تنها یادگار باقی مانده از نسل سوم تئاتر شیراز مورد تجلیل قرار گرفت.

به گزارش ایسنا، سه شنبه پنجم شهریورماه آیین تجلیل از رحیم هودی، پیشکسوت عرصه هنرهای نمایشی در شیراز که بازیگر تئاتر، سینما و تلویزیون و چهره ماندگار استان فارس است و نشان درجه یک هنری در حوزه تئاتر هم دارد برگزار شد و در این آیین، چهاردهمین نشان مفاخر فارس نیز به این هنرمند اهدا شد.



صابر سهرابی، مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی فارس در این مراسم تلاش هودی برای اعتلای هنر فارس را ویژگی ستودنی او خواند و گفت: هودی توجه ویژه ای به آموزش داشت و بدون حب نفس در زمینه آموزش از نکته ای دریغ نمی کرد و علم خود را به کوچک و بزرگ ارائه می کرد.

همچنین کوروش کمالی سروستانی، مدیر مرکز اسناد و کتابخانه ملی استان در این برنامه بیان کرد: پژوهشگران، تاریخ تئاتر ایران را به سه دوران باستان، پس از ظهور اسلام و معاصر تقسیم می کنند. پلوتارک، مورخ یونانی، از اجرای نمایش های آیینی در ایران باستان خبر می دهد و پژوهشگران از کتیبه ها و تصاویر بازمانده از آن روزگار، نمایش داستان های خون سیاوش، مویه زال، کین ایرج و هفت خوان را بازمی یابند. در دوران حکومت های پس از اسلام، از آل بویه تا زندیه، تعزیه، نماد هنر نمایش آیینی می شود. مضمون تعزیه که در دوران کریم خان زند، شیرازه آن بسته شده، شیراز را خاستگاه تعزیه می کند، هنری که در آن رویارویی دو نیروی خوب و بد، خیر و شر، نیکی و بدی نور و ظلمت روی می دهد و در کنار این ژانر آیینی، نمایش های عروسکی و روحوضی و نقالی شکل می گیرد.

وی در ادامه به مرور سرنوشت تئاتر در دوران حکومت ناصرالدین شاه پرداخت و این دوره را به گونه ای آغاز آشنایی ایرانیان با تئاتر اروپایی خواند و افزود: در این دوره، اعزام دانشجویان ایران به اروپا، سفر شاه و روشنفکران و درباریان به اروپا و روسیه، نتایج فرهنگی مشخصی را در برداشت، مثل نشر روزنامه، تأسیس مدرسه دارالفنون، تاسیس چاپخانه، ساخت تماشاخانه و نهضت ادبی نمایشنامه نویسی و ساده نویسی که از قضا، دو تن از شیرازیان برجسته نیز در این تحول نقش دارند؛ میرزا صالح شیرازی و میرزا ابوالحسن خان شیرازی ایلچی.در سال ۱۲۵۱ ، به دستور ناصرالدین شاه، «تکیه دولت» با الهام از رویال آلبرت هال لندن و با نیت اجرای تعزیه و مراسم مذهبی و رسمی و نیز نمایش های غیرمذهبی، ساخته می شود. تکیه دولت بزرگ ترین تماشاخانه ایران تا به امروز بوده با مساحت تقریبی ۳۰۰۰ مترمربع و گنجایش ۲۰ هزار نفر در چهار طبقه.

این پژوهشگر ادامه داد: به سال ۱۲۵۷ نخستین تماشاخانه ایران به سبک مدرن و با معماری صحنه یک سویه ایتالیایی در مدرسه دارالفنون ساخته و نمایشنامه های غربی از جمله آثار مولیر، در آن اجرا می شود. از همین سال است که تماشاخانه های کوچک در تهران راه اندازی می شوند و هنرمندان ارمنی، زردشتی و یهودی در تاسیس و رونق آن موثر بودند. در آن روزگار، تئاتر ایران، هنری کاملا مردانه بود؛ زنان نمی توانستند در صحنه ظاهر شوند و مردان ایفاگر نقش آن ها بودند و زن ها حتی اجازه حضور در تماشاخانه و تماشای تئاتر را نیز نداشتند.

شهر شیراز و پیشگامی در تئاتر

کمالی سروستانی سپس درباره تاریخ هنر تئاتر در ایران گفت: از سال ۱۳۰۰ در برخی دیگر از شهرهای ایران نیز تماشاخانه هایی ساخته شد. شیراز یکی از نخستین شهرهای ایران بود که پس از تهران برای ساخت تماشاخانه و اجرای تئاتر به شیوه غربی گام های ارزشمندی برداشت. اگرچه از تکوین و تکامل تئاتر در فارس اطلاع دقیقی در دست نیست، اما با استناد به کتاب ارزشمند تاریخ تئاتر در فارس استاد احمد سپاسدار و برخی از اسناد و مقالات دیگر و نیز بخش هایی از کتاب هایی که در مورد تاریخ تئاتر ایران نوشته شده، می توان به دورنمایی روشنگر دست یافت؛ بر این اساس می توان لطفعلی خان معدل السلطنه را بنیانگذار تئاتر به شیوه غربی، در شیراز دانست. او شهردار شیراز بود و پس از شهرداری، شش دوره نماینده مردم شیراز در مجلس شورای ملی بود. در سال ۱۳۰۴ در مکتب خانه ای در کنار ارگ کریم خان، نقش اصلی تئاتر «سرحد کمال» را بازی کرد تا به عنوان شهردار و رجل سیاسی، به تئاتر و بازی در آن، احترام بگذارد و فضا را برای دیگر هنرمندان هموار نماید. او در سال ۱۳۲۶ انجمن روزنامه نگاران فارس را تاسیس کرد و فضل الله شرقی را مدیر عامل آن معرفی کرد.

مدیر دانشنامه فارس با اشاره به اینکه، شاید بتوان با کمی تسامح و علیرغم نظرات مختلف پژوهشگران در این باره، تاریخ تئاتر شیراز و فارس را به پنج دوره و پنج نسل تقسیم کرد توضیح داد: در نسل اول و بازه ۱۳۲۰ ۱۳۰۰ هنرمندانی چون لطفعلی خان معدل السلطنه، عطاالله زاهد، اخلاقی و نوذری حضور دارند. نسل دوم از ۱۳۳۲ تا ۱۳۲۰ به اسامی چون محمود خاقانی، غلامحسین هاتفی، علی شهرجو، اکبر جنتی و عباس حکمت آرا بر می خوریم. نسل سوم هنرمندان تئاتر در شیراز را در بازه ۱۳۴۱ ۱۳۳۲محی الدین لایق، جعفر توکل، رحیم هودی، کاظم محمودیان، محمد زرشناس، علی محزون و صدرا ذوالریاستین می توان دید. در نسل چهارم هم هنرمندان از ۱۳۴۱ تا انقلاب اسلامی، احمد سپاسدار، جمشید اسماعیل خانی، حمید مظفری، مجید افشاریان، مهدی فقیه، کاظم تعبدی، جواد بخشی زاده، محمود پاک نیت، نادر شهسواری، علینقی رزاقی، شاپور جورکش، احمد علامه دهر، کاظم روزی طلب، گوهر خیراندیش و بسیاری دیگر حضور دارند و نسل پنجم شامل تمام کسانی می شود که پس از پیروزی انقلاب اسلامی وارد عرصه تئاتر شده اند.

وی تاکید کرد: از میان این همه، امشب، شب تنها یادگار باقی مانده از نسل سوم تئاتر شیراز است، یادگاری که بیش از شصت سال به گونه آفاقی در تئاتر این سرزمین نقش آفریده و در بیش از ۱۰۰ نمایش به عنوان بازیگر یا کارگردان حضور داشته است. استاد رحیم هودی از صحنه برآمده و صحنه ها آفریده است. در فاصله زمانی دهه سی تا پنجاه، همگام با استاد محی الدین لایق و جعفر توکل، مثلث طلایی هنر تئاتر شیراز را پی می ریزند.

او سپس به روزشمار زندگی هودی پرداخت و گفت: این روزشمار در هشتاد و چهار سال پس پشت نهاده، روایتی دلنشین را حکایت می کند؛ از نخستین نقش سکینه خوانی یا طفل خوانی تعزیه در دوران کودکی، تا تئاتر روحوضی و سیاه دلنشین و طناز او، از پیش پرده خوانی تا فعالیت های خلاق و مستمر در تئاتر سعدی، انجمن تئاتر فرهنگیان فارس، کانون هنرهای دراماتیک، گروه تئاتر پارس، گروه تئاتر ملی، دبیرستان عشایری و … به یاری دیگر استادان و بازیگران و راهنمایی هنرمندانی چون عزت الله انتظامی و علی نصیریان، فعالیت چشمگیری می کند.

مدیر مرکز اسناد و کتابخانه ملی فارس ادامه داد: اگرچه در فاصله سال های ۱۳۳۷ ۱۳۰۰ نقش بازیگران زن را مردان «زن پوش» ایفا می کردند، اما در سال ۱۳۴۶ استاد هودی با جسارتی مثال زدنی، زنان را به عرصه تئاتر فرا می خواند و با کارگردانی نمایشنامه «بلبل سرگشته» اثر علی نصیریان، همه نقش ها را به زنان واگذار می کند و برخی از زنان را در این نمایش «مردپوش» می کند.

کمالی افزود: کارنامه عمر هنری رحیم هودی با بیش از شصت سال تلاش درخور، ریشه دوانیده، بالیده و به بار نشسته است.«اعتراف»، «شهر افسانه ها» و یا «سیب جادو» و «چوپان بره گم کرده» و «قوهای وحشی»، «بلبل سرگشته» و «سربداران» و ….فرقی نمی کند؛ در همه این آثار تلاش کرده تا با نگاهی ایده آل و خاص، در هر نمایشی، برای هر یک از مخاطبان خود فرصتی بیافریند برای تعامل با زندگی و هستی گریزناپذیر؛ کوشیده است تا اندیشه ها و راه کارهایی نوین خلق کند برای کشف نگاهی تازه به جهان؛ کوشیده است تا گزاره ای ترسیم کند بر وضعیت انسانی در جهانی که فراز و فرود بسیار دارد.

این مدیر ارشد فرهنگی فارس گفت: اگر بر آنیم که تئاتر از ارکان اصلی و تحول آفرین نهاد اجتماعی است و با هنرآفرینی و خلق آثار نمایشی به بازتاب حقایق و بیان جذاب انگیزه ها و احساسات می پردازد و با کارکردی فراگستر، چونان آیینه حیات جمعی و الگوی زندگی اجتماعی به تجلی می رسد؛ امروز باید استاد رحیم هودی را یکی از پیشکسوتان این هنر بی بدیل در فرهنگ شهر شیراز دانست؛ بدان بالید و مباهات کرد. بزرگا مردی هنرمند که قابلیت ها واستعدادهایش او را قدری عالی بخشیده است؛ آنسان که خود عاملی موثر در انتقال پیام های ملی، قومی و ارزشی جامعه خویش شده است.

وی تاکید کرد: پاسداشت استاد رحیم هودی، پاسداشت هنر و تکریم فرهنگ و انسانیت است؛ بزرگداشت تمام اندیشه های نابی که سرنوشت انسان را به رستگاری و سعادت ره می نمایند.

در این مراسم حیدر اسکندپور، شهردار شیراز نیز پیامی ارسال کرد که در بخشی از آن آمده بود: رحیم هودی نماد تخصص و هنرمندی در تئاتر است اما این، آن چیزی نیست که این هنرمند پیشکسوت را متمایز می کند. دردمندی، همدردی و دغدغه مندی در گوشه گوشه ی زندگی استاد جلوه گری می کند و باعث می شود در دانشسرا، دردهای مردم را به روی صحنه برد.

انتهای پیام