سوره فجر

گروه تولیدمحتوای نسیم رضوان:

۰ 770 خواندن این مطلب 4 دقیقه زمان میبرد

عناوینی که می خوانید: نمایش

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ
به نام خدای بزرگوار مهربان.

وَ الْفَجْرِ (۱)
به سپیدۀ صبح قسم! (۱)

وَ لَیَالٍ عَشْرٍ (۲)
به شب های ده گانه قسم! (۲)

وَ الشَّفْعِ وَالْوَتْرِ (۳)
به زوج و فرد قسم! (۳)

وَ اللَّیْلِ إِذَا یَسْرِ (۴)
و به پایان شب قسم (۴)

هَلْ فِی ذَلِکَ قَسَمٌ لِذِی حِجْرٍ (۵)
در این همه قسم، قسمِ قانع کننده برای آدم عاقل که هست؟! (۵)

أَلَمْ تَرَ کَیْفَ فَعَلَ رَبُّکَ بِعَادٍ (۶)
مگر ندیدی خدا چه کرد با قوم عاد؟! (۶)

إِرَمَ ذَاتِ الْعِمَادِ (۷)
و با شهرشان، اِرم، با آن بناهای بلندش؟! (۷)

الَّتِی لَمْ یُخْلَقْ مِثْلُهَا فِی الْبِلَادِ (۸)
بناهایی که مثلش در شهرهای دیگر ساخته نشده بود! (۸)

وَ ثَمُودَ الَّذِینَ جَابُوا الصَّخْرَ بِالْوَادِ (۹)
و چه کرد با قوم ثمود؟! همان ها که در کوه پایه ها برای ساختن خانه، تخته سنگ ها را می بریدند! (۹)

وَ فِرْعَوْنَ ذِی الْأَوْتَادِ (۱۰)
و چه کرد با فرعون؟! هم او که حکومتی مقتدر داشت! (۱۰)

الَّذِینَ طَغَوْا فِی الْبِلَادِ (۱۱)
آن ها کسانی بودند که در شهرها حق کُشی ها کردند (۱۱)

فَأَکْثَرُوا فِیهَا الْفَسَادَ (۱۲)
و در آن ها خرابی ها به بار آوردند؛ (۱۲)

فَصَبَّ عَلَیْهِمْ رَبُّکَ سَوْطَ عَذَابٍ (۱۳)
تا آنکه خدا شلاق عذاب را بر گُردۀ آن ها گرفت! (۱۳)

إِنَّ رَبَّکَ لَبِالْمِرْصَادِ (۱۴)
بله، خدا همیشه در کمین بد کارهاست. (۱۴)

فَأَمَّا الْإِنْسَانُ إِذَا مَا ابْتَلَاهُ رَبُّهُ فَأَکْرَمَهُ وَ نَعَّمَهُ فَیَقُولُ رَبِّی أَکْرَمَنِ (۱۵)
وقتی خدا برای امتحان کردن انسان به او عزت و نعمت می دهد، مغرورانه می گوید: «خدا عزیزم کرده!» (۱۵)

وَ أَمَّا إِذَا مَا ابْتَلَاهُ فَقَدَرَ عَلَیْهِ رِزْقَهُ فَیَقُولُ رَبِّی أَهَانَنِ (۱۶)
اما وقتی باز برای امتحان کردنش روزی اش را کم می کند، ناامیدانه می گوید: «خدا خوارم ساخته!» (۱۶)

کَلَّا بَلْ لَا تُکْرِمُونَ الْیَتِیمَ (۱۷)
چه خیالات خامی! بدتر اینکه به یتیمان محبت نمی کنید (۱۷)

وَ لَا تَحَاضُّونَ عَلَى طَعَامِ الْمِسْکِینِ (۱۸)
و همدیگر را به دادنِ سهم غذای فقیران تشویق نمی کنید (۱۸)

وَ تَأْکُلُونَ التُّرَاثَ أَکْلًا لَمًّا (۱۹)
تازه، ارث خودتان و یتیمان را یکجا بالا می کشید (۱۹)

وَ تُحِبُّونَ الْمَالَ حُبًّا جَمًّا (۲۰)
و به مال دنیا علاقۀ شدیدی دارید! (۲۰)

کَلَّا إِذَا دُکَّتِ الْأَرْضُ دَکًّا دَکًّا (۲۱)
بله، فقر یا ثروت نشانۀ خواربودن یا عزیزبودن پیش خدا نیست! در برپاییِ قیامت، وقتی زمین را با شدتِ تمام بکوبند (۲۱)

وَ جَاءَ رَبُّکَ وَالْمَلَکُ صَفًّا صَفًّا (۲۲)
و خدا و فرشتگان صف به صف بیایند (۲۲)

وَ جِیءَ یَوْمَئِذٍ بِجَهَنَّمَ یَوْمَئِذٍ یَتَذَکَّرُ الْإِنْسَانُ وَ أَنَّى لَهُ الذِّکْرَى (۲۳)
و جهنم را کشان کشان بیاورند، آن روز است که انسان به خودش می آید؛ ولی این به خودآمدن دیگر چه سودی برایش دارد؟! (۲۳)

یَقُولُ یَا لَیْتَنِی قَدَّمْتُ لِحَیَاتِی (۲۴)
می گوید: «ای کاش از قبل، برای زندگی آخرتم چیزی فرستاده بودم!» (۲۴)

فَیَوْمَئِذٍ لَا یُعَذِّبُ عَذَابَهُ أَحَدٌ (۲۵)
آن روز، کسی مثل خدا عذاب نمی کند؛ (۲۵)

وَ لَا یُوثِقُ وَ ثَاقَهُ أَحَدٌ (۲۶)
کسی هم مثل او به زنجیر نمی کشد! (۲۶)

یَا أَیَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّهُ (۲۷)
همین خدا به انسان مؤمن می گوید: «ای جانِ به آرامش رسیده، (۲۷)

ارْجِعِی إِلَى رَبِّکِ رَاضِیَهً مَرْضِیَّهً (۲۸)
پیش صاحب اختیارت برگرد: تو از او راضی هستی و او هم از تو راضی است. (۲۸)

فَادْخُلِی فِی عِبَادِی (۲۹)
واردِ جمع بندگان مخصوصم شو (۲۹)

وَ ادْخُلِی جَنَّتِی (۳۰)
و به بهشتم قدم بگذار.» (۳۰)

محتوای سوره فجر

سوره فجر همانند بسیاری دیگر از سوره هایی که در مکه نازل شده است، دارای آیاتی کوتاه و تکان دهنده و پرطنین و توأم به انذارهای فراوان است.
در بخش اول سوره فجر به سوگندهای متعددی برخورد می کنیم که در نوع خود بی سابقه است و این قسم ها مقدمه ای است برای تهدید جباران به عذاب الهی.

در بخش دیگری از این سوره، اشاره ای به بعضی از اقوام طغیانگر پیشین مانند قوم عاد و ثمود و فرعون و انتقام شدید خداوند از آنان کرده است تا قدرت های دیگر حساب خود را برسند.

در سومین بخش سوره فجر، به تناسب بخش های گذشته اشارۀ مختصری به امتحان و آزمایش انسان دارد و کوتاهی او را که در اعمال خیر به باد انتقاد می گیرد.

در آخرین بخش این سوره، به سراغ مسئلۀ معاد و سرنوشت مجرمان و کافران و همچنین پاداش عظیم مؤمنانی که صاحب نفوس مطمئنه هستند می رود. (مکارم شیرازی، ۱۳۸۷، ص. ۴۳۸)

خواص سوره فجر

در فضیلت تلاوت سوره فجر، روایات بسیاری در منابع معروف اسلامی وجود دارد که حاکی از عظمت فوق العادۀ آن است:

1. ابن بابویه، با سند خود از داود بن فرقد از امام جعفرصادق(علیه السلام) روایت می کند که ایشان فرمودند: «سوره فجر را در نمازهای واجب و نافلۀ خود بخوانید که آن سوره از برای حسین بن علی(علیه السلام) است. هر که آن را بخواند، در روز قیامت همراه امام حسین(علیه السلام) و هم مرتبه او در بهشت خواهد بود. به درستی که خداوند قدرتمند و حکیم است.» (۱)
2. در خواصّ القرآن از پیامبراکرم(صلی الله علیه وآله وسلم) روایت می شود که ایشان فرمودند: «هرکس سوره فجر را بخواند، خداوند به شمار قرائت کنندگان این سوره، گناهانش را می آمرزد و در قیامت، نوری از برایش قرار می دهد و هر که آن را بنویسد و به کمر خود بیاویزد و به حلال با همسرش بیامیزد، خداوند پسری را بهرۀ او می گرداند که نور چشم او باشد.»
3. رسول خدا(صلی الله علیه وآله وسلم) فرمودند: «هرکس سوره فجر را بخواند و به خواندن آن عادت کند، خداوند تبارک و تعالی در روز قیامت برای او نوری قرار می دهد و هرکس آن را بنویسد و با همسر خود بیامیزد، خداوند فرزندی فرخنده به وی عطا می کند.»
4. هرکس سوره فجر را به هنگام طلوع سپیده دم بخواند، تا طلوع سپیده دم روز بعد از همه چیز در امان است. هرکس آن را بنویسد و به کمر خود بیاویزد و سپس با همسرش بیامیزد، خداوند عزوجل فرزندی را بهرۀ او می گرداند که نور چشم او باشد و با دیدن او شاد شود. (بحرانی، ۱۳۸۹، ص. ۴۹۷)

پی نوشت ها

1. ثواب الأعمال، ص. ۱۵۲.

منابع

• بحرانی، ه. (۱۳۸۹). ترجمۀ تفسیر روایی البرهان، ج. ۹، ترجمۀ رضا ناظمیان، علی گنجیان و صادق خورشا. تهران، ایران: کتاب صبح.


• مکارم شیرازی، ن. (۱۳۸۷). تفسیر نمونه، ج. ۲۶. تهران، ایران: دار الکتب الاسلامیه.


• ملکی، ع. (۱۳۹۶). ترجمۀ خواندنی قرآن. تهران، ایران: ویراستاران.

https://blog.nasimrezvan.com/%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87-%D9%81%D8%AC%D8%B1/