به گزارش خبرنگار مهر، مهدی حمزه پور عضو هیئت علمی گروه مدیریت صنعتی دانشگاه امام صادق (ع) و مشاور امور فرهنگی و ارتباطات و دبیر شورای فرهنگی سازی بنیاد ملی نخبگان در یادداشتی با عنوان منحنی عمر نخبگی به این موضوع پرداخته است:

در دانش مهم و جذاب بازاریابی (Marketing) منحنی یا چرخه بسیار معروفی در زمینه مدیریت محصول تا دستیابی به حداکثر موفقیت در بازار وجود دارد که به منحنی یا چرخه عمر محصول یا خدمت یا به اختصار PLC (Product Life Cycle یاProduct life Curve ) شهرت یافته است. این منحنی علاوه بر محصول (کالا یا خدمات)، در مورد انسان ها نیز قابل تعمیم و تحلیل است. همان طور که انسان ها در طول عمر طبیعی خود مراحل مختلف پیش نوزادی، نوزادی، کودکی، نوجوانی، جوانی، میانسالی و کهنسالی را طی می کنند، محصولات و خدمات نیز از لحظه ورود و معرفی به بازار به طور تقریبی همین روند را پشت سر می گذارند.

این منحنی بیان می کند که هر محصول یا خدمتی که به بازار عرضه می شود، در یکی از چهار موقعیت معرفی، رشد، بلوغ و افول قرار دارد که متناسب با جایگاه آنها در منحنی مذکور، راهبردهای اختصاصی و ویژه ای برای آنها بیان شده است، البته ممکن است در جریان روند توسعه محصول یا خدمت، مرحله یا مراحلی هم قبل از مرحله معرفی نیز در نظر گرفته شود که با توجه به اینکه ایده محوری منحنی یا چرخه عمر محصول یا خدمت فوق، تحلیل، تفسیر، ارائه راهبرد، راهنمایی و هدایت روش های بازارسازی، بازارسنجی و بازاریابی برای محصول یا خدمت می باشد؛ از ذکر این مراحل خودداری می شود.

در مرحله معرفی(Introduction)، محصول یا خدمت، تازه به بازار معرفی می شود و طبیعی است که هنوز ناشناخته است و می بایست اقدامات ترویجی و آگاه سازانه متنوعی نسبت به محصول یا خدمت جدید طراحی شود تا مصرف کنندگان نسبت به آن اطلاع حاصل کنند. اگر این مرحله با موفقیت طی شود، محصول یا خدمت جدید سهم بازار مناسبی پیدا می کند و در این صورت به مرحله رشد (Growth) وارد می شود. در این مرحله علاوه بر فعالیت های ترویجی مرحله ی قبل، دامنه و تنوع اقدامات آگاه سازانه و نیز کیفیت ارائه محصول یا خدمت توسعه می یابد و انتظار می رود که سهم بازار به طور چشمگیری افزایش یابد.

اگر به همین منوال، رشد کمی و کیفی محصول یا خدمت ادامه یابد و نیز نوآوری های متعددی در فرآیند تولید و عرضه اتفاق بیافتد،وارد مرحله بلوغ (Maturity) می شویم. در این مرحله سهم عمده بازار در اختیار این محصول یا خدمت است که حفظ و نگهداری این شرایط بسیار مهم و در عین حال سخت و طاقت فرسا هست؛ به طوری که اگر در این مرحله همچنان مدیریت نوآوری در بهترین حالت اتفاق بیافتد به مرحله تعالی(Excellence) محصول یا خدمت می رسیم و اگر توجه به این امر صورت نگیرد چه بسا به افول (Decline) یا مرگ محصول یا خدمت یا برند (نما نام) خواهیم رسید. حال با توجه به منطق فرآیندی چرخه یا منحنی بالا و با یادآوری این نکته که در مورد انسان ها نیز می توان این مدل مفهومی مرحله ای را تصویر کرد، به نظر می رسد که در مسیر نیل به سرآمدی و نخبگی هم ما با یک منحنی یا چرخه عمر نخبگی یا به اختصار ELC (Elite Life Cycle یا Elite Life Curve) مواجه هستیم.

در تشریح این موضوع می توان بیان کرد که مرحله اول در این مسیر، استعدادشناسی در میان دانش آموزان مستعد و معرفی آنان به جامعه نخبگانی با راهبرد تربیت و هدایت در قالب رهبری مستعدان می باشد. در این مرحله، طلوع و معرفی فرد مستعد منتخب اتفاق می افتد که اگر در استقرار و اجرای راهبرد این مرحله، راهبرد تربیت و هدایت، توفیق حاصل شود، به مرحله دوم یعنی رشد یا استعدادپروری با اتخاذ راهبرد تربیت و حمایت (مادی و معنوی) با عنوان رهبری آینده سازان خواهیم رسید. در این مرحله، فرد مستعد در مسیر خوبی قرار گرفته است و نیاز به درک و توجه راهبردی برای رسیدن به مرحله سوم یعنی مرحله سرآمدی با راهبرد به کارگیری این سرمایه های انسانی در تصمیم سازی ها و تقدیر از زحمات گرانسنگ آنها در قالب سرآمدپروری یا رهبری سرآمدان هستیم.

اگر این مسیر سرآمدی و توفیق طلبی در سالهای بعد استمرار و ثبات داشته باشد، فرد از مرحله ی سرآمدی به مرحله نخبگی پایدار پا می گذارد.در این مرحله، فرد سرآمد به بلوغ و پختگی علمی و رفتاری رسیده است و اگر این جریان موفقیت خواهی و اثرگذاری علمی و رفتاری فرد نخبه با راهبرد الگوسازی و تکریم نهادهای اثرگذار در فرآیند رهبری و حکمرانی مطلوب نخبگانی ممزوج شود، امید است که تعالی نخبگی در عمل حاصل شود و اگر به هر دلیلی این امر میسر نشود، شاهد افول یا غروب اثر گذاری نخبگان و جریان نخبگی خواهیم بود.