جشن پایانی نوروز و آغاز روزگاری نو
خبرگزاری مهر، گروه فرهنگ و ادب، طاهره طهرانی: نوروز، فرصت و نمادی از رشد و رویش مجدد است. آنطور که حضرت رسول صلی الله علیه و آله به یارانش گفته بود و مولوی آن را اینطور نقل کرده است:
گفت پیغمبر به اصحاب کبار
تن مپوشانید از باد بهار
آنچه با برگ درختان میکند،
با تن و جان شما آن میکند
محمدتقی بن محمدرضا رازی در کتاب نوروزیه خود به نکته جالبی اشاره میکند که آنرا کم و بیش در نوروزنامه های دیگر نیز میتوان دید. این رساله به نام شاه صفی صفوی تنظیم و نوشته شده، در یک مقدمه سه فصل و یک خاتمه تدوین شده است.
او در باب نوروز سلطانی مینویسد:
«و در این روز فیروز جوهر آفتاب عالمتاب را بر ذرات کائنات جلوۀ طلوع داده، و در این روز گل ها و شکوفه ها و گیاه های خرم از زمین برآورده و بادهای لواقح که اشجار از آن بارور می گردند در این روز آفریده، و در این روز کشتی نوح علیه السلام بر کوه جودی قرار گرفته، و در این روز جبرئیل علیه السلامبر حضرت خاتم النبی این صلوات الله و سلامه او علیه نازل شد و در این روز بود که حضرت رسول الله صل الله علیه و آله حضرت علی بن ابی طالب علیه السلام را بر دوش مبارک خود جای داد تا بت ها از بام کعبه برطرف ساخت، و در این روز حضرت ابراهیم علیه السلام بت ها را در هم شکست، و در این روز بود که حضرت علی ابن ابیطالب حسب الامر حضرت رسول صلی الله علیه و آله جماعتی از جنیان را که از شاهراه مسلمانی منحرف بودند به طریق اسلام درآورد، و در این روز آن حضرت بر مسند خلافت نشست … و این روز، ایام ماست. عجم عزت این روز نگه می دارند و شما فرو گذاشته اید.
تمامی این اقوال را شیخ احمد ابن فهد علیه الرحمه در کتاب مهذب ذکر کرده.
و ابن طاووس علیه الرحمه میفرماید که ابتدای آفرینش عالم در این روز بود و از این جهت این روز را نوروز گفتند و در روضه الصفا مسطور است که چون خسرو انجم اطناب سراپرده شاهی را از دنبال ماهی (ماه اسفند) باز کرده به گردن حمل (ماه فروردین) بست، جمشید فرمان داد تا اعیان و اشراف ملک به پایه سریر اعلا مسیر مجتمع گشتند و خود در آن مقام مبتهج و مسرور بر سریر صفا و مسند جهانبانی برآمده، بساط نشات مبسوط داشته فرش عیش و عشرت بگسترد، و این روز را نوروز نام نهاد و جهان را بر وفور لطف و احسان و شمول عدل و داد، وعده داد …» نوروزیه رازی در کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران به شماره ۳۵۱۱ نگهداری میشود.
آنچه در نوروزنامه های کهن و نوروزنامه های بعد از اسلام مشترک است نسبت دادن وقایع مهم به وقتی عزیز و مقدس و فعالیت اجتماعی مرتبط با آن است. هر کدام از وقایع ذکر شده در مطلب فوق و در نوروزنامه هایی قبل که به آنها پرداخته شد، به نوعی نمادی هستند برای شروع عصری جدید، دورانی تازه، روزگاری نوین در ساحت های مختلف وجودی انسان ایرانی در سراسر سرزمین بزرگ ایران فرهنگی که نوروز را جشن می گیرند. هر سال این نوع «شدن» بزرگ داشته می شود.
در روزگار ما که نوروزمان با جنگ و آشوبی عظیم، و لاجرم داغهای پیاپی و سهمگین همراه شده است؛ سیزدهمین روز سال جدید که آخرین روز از جشنهای نوروزی قلمداد میشود، ناگزیر شروع روزگاری نو خواهد بود. آن طور که خداوند در بخش پایانی آیه اول سوره طلاق می گوید:
«لا تدری لعل الله یحدث بعد ذلک أمرا
تو چه دانی، شاید خدا از این پس امری تازه پدید آورد.»
گفت پیغمبر به اصحاب کبار
تن مپوشانید از باد بهار
آنچه با برگ درختان میکند،
با تن و جان شما آن میکند
محمدتقی بن محمدرضا رازی در کتاب نوروزیه خود به نکته جالبی اشاره میکند که آنرا کم و بیش در نوروزنامه های دیگر نیز میتوان دید. این رساله به نام شاه صفی صفوی تنظیم و نوشته شده، در یک مقدمه سه فصل و یک خاتمه تدوین شده است.
او در باب نوروز سلطانی مینویسد:
«و در این روز فیروز جوهر آفتاب عالمتاب را بر ذرات کائنات جلوۀ طلوع داده، و در این روز گل ها و شکوفه ها و گیاه های خرم از زمین برآورده و بادهای لواقح که اشجار از آن بارور می گردند در این روز آفریده، و در این روز کشتی نوح علیه السلام بر کوه جودی قرار گرفته، و در این روز جبرئیل علیه السلامبر حضرت خاتم النبی این صلوات الله و سلامه او علیه نازل شد و در این روز بود که حضرت رسول الله صل الله علیه و آله حضرت علی بن ابی طالب علیه السلام را بر دوش مبارک خود جای داد تا بت ها از بام کعبه برطرف ساخت، و در این روز حضرت ابراهیم علیه السلام بت ها را در هم شکست، و در این روز بود که حضرت علی ابن ابیطالب حسب الامر حضرت رسول صلی الله علیه و آله جماعتی از جنیان را که از شاهراه مسلمانی منحرف بودند به طریق اسلام درآورد، و در این روز آن حضرت بر مسند خلافت نشست … و این روز، ایام ماست. عجم عزت این روز نگه می دارند و شما فرو گذاشته اید.
تمامی این اقوال را شیخ احمد ابن فهد علیه الرحمه در کتاب مهذب ذکر کرده.
و ابن طاووس علیه الرحمه میفرماید که ابتدای آفرینش عالم در این روز بود و از این جهت این روز را نوروز گفتند و در روضه الصفا مسطور است که چون خسرو انجم اطناب سراپرده شاهی را از دنبال ماهی (ماه اسفند) باز کرده به گردن حمل (ماه فروردین) بست، جمشید فرمان داد تا اعیان و اشراف ملک به پایه سریر اعلا مسیر مجتمع گشتند و خود در آن مقام مبتهج و مسرور بر سریر صفا و مسند جهانبانی برآمده، بساط نشات مبسوط داشته فرش عیش و عشرت بگسترد، و این روز را نوروز نام نهاد و جهان را بر وفور لطف و احسان و شمول عدل و داد، وعده داد …» نوروزیه رازی در کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران به شماره ۳۵۱۱ نگهداری میشود.
آنچه در نوروزنامه های کهن و نوروزنامه های بعد از اسلام مشترک است نسبت دادن وقایع مهم به وقتی عزیز و مقدس و فعالیت اجتماعی مرتبط با آن است. هر کدام از وقایع ذکر شده در مطلب فوق و در نوروزنامه هایی قبل که به آنها پرداخته شد، به نوعی نمادی هستند برای شروع عصری جدید، دورانی تازه، روزگاری نوین در ساحت های مختلف وجودی انسان ایرانی در سراسر سرزمین بزرگ ایران فرهنگی که نوروز را جشن می گیرند. هر سال این نوع «شدن» بزرگ داشته می شود.
در روزگار ما که نوروزمان با جنگ و آشوبی عظیم، و لاجرم داغهای پیاپی و سهمگین همراه شده است؛ سیزدهمین روز سال جدید که آخرین روز از جشنهای نوروزی قلمداد میشود، ناگزیر شروع روزگاری نو خواهد بود. آن طور که خداوند در بخش پایانی آیه اول سوره طلاق می گوید:
«لا تدری لعل الله یحدث بعد ذلک أمرا
تو چه دانی، شاید خدا از این پس امری تازه پدید آورد.»
گفتگو با هوش مصنوعی
💬 سلام! میخوای دربارهی «جشن پایانی نوروز و آغاز روزگاری نو» بیشتر بدونی؟ من اینجام که راهنماییت کنم.