به گزارش خبرنگار مهر، کتاب «قرن های بی زمان» نوشته مهدی محبتی اثر پژوهشی وسیعی است که به طور اصلی به نقد و تحلیل منظومه «مثنوی منطق الطیر» عطار نیشابوری می پردازد. این کتاب در هفت فصل تنظیم شده و هر فصل بر جنبه ای از شعر و شخصیت عطار تمرکز دارد تا در نهایت خواننده را به منظومه فکری کامل عطار هدایت کند. مؤلف تلاش کرده است با رویکردی تحلیلی و معرفت شناختی، رابطه میان شکل شعری و مبانی معنوی و عرفانی آثار عطار را روشن کند.

کتاب نه تنها به خود منظومه منطق الطیر محدود نمی شود، بلکه به تقریبا همه آثار عطار و به ویژه منظومه ها و شخصیت خود عطار پرداخته و آن ها را از دید یکپارچه بررسی می کند. یکی از پرسش های مهم کتاب این است که آیا عطار در سراسر اشعار و آثارش طرح و پیرنگ مرکزی داشته است یا خیر. محبتی برای این پرسش پاسخی نو و مستند ارائه داده است.

از مباحث مهم کتاب می توان به بررسی سیر تکوین و تدوین منازل عرفانی منطق الطیر، تبیین رابطه انسان و خدا در این اثر، تحلیل مبانی ساختاری و معنایی روایت های عطار، و بررسی حالات روانی عطار در سرودن منطق الطیر اشاره کرد. کتاب در حوزه عرفان ایرانی و اسلامی و مطالعات عطارپژوهی معاصر یک اثر جامع و چالشی است که برخی پیش فرض ها را به بازنگری می کشاند و خواننده دغدغه مند را به طرح پرسش های جدی تر درباره عرفان و ادبیات عرفانی دعوت می کند.

پرداخت هفت فصلی کتاب

کتاب «قرن های بی زمان» ساختاری هفت فصلی دارد که محور اصلی آن نقد و تحلیل منظومه عرفانی منطق الطیر عطار است؛ اما دامنه کتاب محدود به آن نیست و به تقریبا همه آثار عطار و شخصیت او نیز می پردازد. ساختار و نکات اصلی کتاب به شرح زیر است:

فصل اول از منطق الطیر قرآنی تا منطق الطیر عرفانی، که سیر تحول و توسعه منطق الطیر را از دیدگاه مذهبی و عرفانی بررسی می کند. فصل دوم: هفت وادی، نگاهی است به سیر تکوین و تدوین منازل و مقامات عرفانی در عرفان ایرانی و به خصوص در آثار عطار، با تحلیل منطق درونی و نقد مبانی نظری این هفت وادی.

فصل سوم: سایه یا خورشید، به رابطه انسان و خدا در منطق الطیر می پردازد و دیدگاه های تاریخی و فرهنگی درباره این رابطه را مورد بررسی و نقد قرار می دهد.

فصل های بعدی به تبیین ژرفای معنایی عرفان عطار، ساختار روایی اشعار، تحلیل حالات روانی و فکری عطار در سرایش منطق الطیر و طرح کلی ترین مباحث مربوط به عرفان و ادبیات پرداخته اند.

در نهایت کتاب تلاشی است برای رسیدن به یک فهم معرفت شناسانه از منطق الطیر که همزمان ساختار شعری و عمق معنوی آثار عطار را روشن کند. نکته مهم این است که محبتی بررسی را فراتر از صرف شعر برده و سیر تاریخی، فلسفی و عرفانی آن را نیز مدنظر قرار داده است.

کتاب برگزیده چهلمین جایزه کتاب سال

«قرن های بی زمان» که کتاب برگزیده چهلمین جایزه کتاب سال و سی امین جایزه جهانی کتاب سال جمهوری اسلامی ایران نیز بوده، یک پژوهش عمیق تحلیلی و نظری است که با رویکردی جامع، به همه ابعاد فکری و ادبی آثار عطار، به خصوص منطق الطیر، پرداخته است و یکی از منابع اصلی مطالعات عطارشناسی و عرفان ادبی به شمار می رود.

این کتاب برای علاقه مندان به عرفان اسلامی، ادب فارسی به ویژه منظومه های عطار، و پژوهشگران حوزه مطالعات عرفانی و ادبیات کلاسیک منبعی مهم و پرحجم _ ۹۵۶ صفحه_ است که توسط نشر هرمس منتشر شده است.