به گزارش خبرنگارحوزه رادیو تلویزیون گروه فرهنگی باشگاه خبرنگاران جوان،امام محمد بن علی التقی علیهما السلام نهمین پیشوای شیعیان در سال ۱۹۵ق. در مدینه دیده به جهان گشود. پدرش امام رضا علیه السلام و مادرش سبیکه نام داشت. مهم ترین لقب آن حضرت، جواد است. از امام جواد علیه السلام به عنوان مولودی پربرکت، یاد شده است؛ مورخان در تاریخ تولد امام جواد علیه السلام، اختلاف دارند؛ عده ای میلاد آن حضرت را دهم رجب، برخی ۱۵ ماه رمضان و بعضی نیز ۱۹ ماه رمضان سال ۱۹۵ ه. ق. در شهر مدینه می دانند.

پدر بزرگوار جواد الائمه علیه السلام، امام رضا علیه السلام می باشد؛ شخصیت ارجمندی که میزان فضایل و حیطه حیات علمی، عبادی و دینی اش، برکسی پوشیده نیست.مادر امام جواد علیه السلام، بانوی گرامی و پاکدامنی بود به نام «سبیکه» (سکینه) و به روایت دیگر «خیزران». آن بانوی مؤمنه به خاندان شایسته ام المؤمنین «ماریه قبطیه» تعلق داشت. بعضی ها نام وی را «ریحانه» و «دره» نیز گفته اند.از امام جواد علیه السلام به عنوان مولودی پربرکت، یاد شده است. ابی یحیی صنعانی می گوید: در محضر امام رضا علیه السلام بودم که فرزند خردسالش، امام جواد علیه السلام را آوردند. امام رضا علیه السلام فرمود: این فرزندی است که بزرگ تر و با برکت تر از او برای شیعیان ما به دنیا نیامده است.

دوران ولادت امام جواد علیه السلام یکی از سخت ترین دوران ها برای اهل بیت علیهم السلام بود. این دوران، مصادف با خلافت مأمون، یکی از قدرتمند ترین و سیاست مدار ترین خلفای عباسی بود و علاوه بر این در میان شیعیان، انحرافات و اختلافات عجیبی به چشم می خورد که یکی از مهم ترین آن ها فتنه واقفیه بود که امام رضا علیه السلام آن ها و پیروانشان را به اصحاب الحمار تشبیه کرده است.در ادامه چهل حدیث نورانی از امام جواد علیه السلام را اینجا بخوانید.

١- المؤمن یحتاج إلی ثلاث خصال: توفیق من الله عزوجل، و واعظ من نفسه، وقبول ممن ینصحه. (بحار الانوار، ج۷۵، ص۳۵۸)

فرمود: مؤمن در هر حال نیازمند به سه خصلت است: توفیق از طرف خداوند متعال، واعظی از درون خود، قبول و پذیرش نصیحت کسی که او را نصیحت نماید.

٢- قال علیه السلام: ملاقاة الاخوان نشرة، و تلقیح للعقل و إن کان نزرا قلیلا. (بحار الانوار، ج۷۱، ص۳۵۳)

فرمود: ملاقات و دیدار با دوستان و برادران [خوب]، سبب صفای دل و نورانیت آن می گردد و موجب شکوفایی عقل و درایت خواهد گشت؛ گرچه در مدت زمانی کوتاه انجام پذیرد.

٣- قال علیه السلام: إیاک و مصاحبة الشریر، فإنه کالسیف المسلول، یحسن منظره و یقبح أثره. (بحار الانوار، ج۷۱، ص۱۹۸)

فرمود: مواظب باش از مصاحبت و دوستی با افراد شرور؛ چون که او همانند شمشیری زهرآلود، براق است که ظاهرش زیبا و اثراتش زشت و خطرناک خواهد بود.

۴- قال علیه السلام: کیف یضیع من الله کافله، وکیف ینجو من الله طالبه، و من انقطع إلی غیر الله و کله الله إلیه. (بحار الانوار، ج۶۸، ص۱۵۵)

فرمود: چگونه گمراه و درمانده خواهد شد کسی که خداوند سرپرست و متکفل اوست. چطور نجات می یابد کسی که خداوند طالبش است. هر که از خدا قطع امید کند و به غیر او پناهنده شود، خداوند او را به همان شخص واگذار می کند.

۵- قال علیه السلام: من لم یعرف الموارد أعیته المصادر. (بحار الانوار، ج۶۸، ص۳۴۰)

فرمود: هرکس موقعیت شناس نباشد، جریانات، او را می رباید و هلاک خواهد شد.

۶- قال علیه السلام: من عتب من غیر ارتیاب أعتب من غیر استعتاب. (بحار الانوار، ج۷۱، ص۱۸۱)

فرمود: سرزنش کردن دیگران بدون علت و دلیل، سبب ناراحتی و خشم خواهد گشت، درحالی که رضایت آنان نیز کسب نخواهد کرد.

٧- قال علیه السلام: أفضل العبادة الاخلاص. (بحارالانوار، ج۶۸، ص۲۴۵)

فرمود: با فضیلت ترین و ارزشمندترین عبادت ها آن است که خالص و بدون ریا باشد.

٨- قال علیه السلام: یخفی علی الناس ولادته، و یغیب عنهم شخصه، و تحرم علیهم تسمیته، و هو سمی رسول الله صلی الله علیه وآله و کنیه. (بحارالانوار، ج۵۱، ص۳۲)

فرمود: زمان ولادت امام عصر علیه السلام بر مردم زمانش مخفی است، و شخصش از شناخت افراد غایب و پنهان است؛ و حرام است که آن حضرت را نام ببرند؛ و او هم نام و هم کنیه رسول خدا صلی الله علیه وآله است.

٩- قال علیه السلام: عز المؤمن غناه عن الناس. (بحارالانوار، ج۷۲، ص۱۰۹)

فرمود: عزت مؤمن در بی نیازی و طمع نداشتن به مال و زندگی دیگران است.

١٠- قال علیه السلام: من أصغی إلی ناطق فقد عبده، فإن کان الناطق عن الله فقد عبد الله، و إن کان الناطق ینطق عن لسان إبلیس فقد عبد إبلیس. (کافی، ج۶، ص۴۳۴)

فرمود: هر کس به شخصی سخنران علاقمند و متمایل باشد، بنده اوست، پس چنان چه سخنور برای خدا و از احکام و معارف خدا سخن بگوید، بنده خداست، و اگر از زبان شیطان و هوا و هوس و مادیات سخن بگوید، بنده شیطان خواهد بود.

چهل حدیث نورانی از امام جواد علیه السلام

١١- قال علیه السلام: لایضرک سخط من رضاه الجور. (بحارالانوار، ج۷۲، ص۳۸۰)

فرمود: تو را زیان نمی رساند، خشم آن کسی که رضا و خشنودیش جور و ستم است.

١٢- قال علیه السلام: من خطب إلیکم فرضیتم دینه و أمانته فزوجوه، إلا تفعلوه تکن فتنة فی الارض و فساد کبیر. (کافی، ج۵، ص۳۴۷)

فرمود: هر که به خواستگاری دختر شما آید و به تقوا و تدین و امانتداری او مطمئن می باشید با او موافقت کنید، وگرنه سبب فتنه و فساد بزرگی بر روی زمین خواهید شد.

١٣- قال علیه السلام: لو سکت الجاهل ما اختلف الناس. (بحارالانوار، ج۷۵، ص۸۱)

فرمود: چنان چه افراد جاهل ساکت باشند، مردم دچار اختلافات نمی شوند.

١۴- قال علیه السلام: من استحسن قبیحا کان شریکا فیه. (بحارالانوار، ج۷۵، ص۸۲)

فرمود: هر که کار زشتی را تحسین و تأیید کند، در [عقاب]آن شریک است.

١۵- قال علیه السلام: من انقاد إلی الطمأنینة قبل الخیرة فقد عرض نفسه للهلکة والعاقبة المغضبة. (بحارالانوار، ج۷۵، ص۳۶۴)

فرمود: هرکس بدون اطمینان نسبت به جوانب [هر کاری، فرمانی، حرکتی و …]مطیع و پذیرای آن شود، خود را در معرض هلاکت قرار داده؛ و نتیجه ای جز خشم و عصبانیت نخواهد گرفت.

١۶- قال علیه السلام: من استغنی بالله إفتقر الناس إلیه، ومن اتقی الله أحبه الناس و إن کرهوا. (بحارالانوار، ج۷۵، ص۷۹)

فرمود: هر که خود را به وسیله خداوند بی نیاز بداند مردم محتاج او خواهند شد و هر که تقوای الهی را پیشه خود کند خواه ناخواه، مورد محبت مردم قرار می گیرد، گرچه مردم خودشان اهل تقوا نباشند.

١٧- قال علیه السلام: علم رسول الله صلی الله علیه وآله علیا علیه السلام ألف کلمة، کل کلمة یفتح ألف کلمة. (بحارالانوار، ج۴۰، ص۱۳۴)

فرمود: حضرت رسول صلی الله علیه وآله، یک هزار کلمه به امام علی علیه السلام تعلیم نمود که از هر کلمه ای هزار باب علم و مسئله فرعی باز می شود.

١٨- قال علیه السلام: نعمة لاتشکر کسیئة لاتغفر. (بحارالانوار، ج۷۵، ص۳۶۴)

فرمود: خدمت و نعمتی که مورد شکر و سپاس قرار نگیرد، همچون خطائی است که غیر قابل بخشش باشد.

١٩- قال علیه السلام: موت الانسان بالذنوب أکثر من موته بالأجل، و حیاته بالبر أکثر من حیاته بالعمر. (بحارالانوار، ج۷۵، ص۸۳)

فرمود: فرارسیدن مرگ انسان ها، به جهت معصیت و گناه، بیشتر است تا مرگ طبیعی و عادی، همچنین حیات و زندگی به وسیله نیکی و احسان به دیگران بیشتر و بهتر است از عمر بی نتیجه.

٢٠- قال علیه السلام: لن یستکمل العبد حقیقة الایمان حتی یؤثر دینه علی شهوته، ولن یهلک حتی یؤثر شهوته علی دینه. (بحارالانوار، ج۷۵، ص۸۱)

فرمود: بنده ای حقیقت ایمان را نمی یابد، مگر آنکه دین و احکام الهی را در همه جهات بر تمایلات و هواهای نفسانی خود مقدم دارد؛ و کسی هلاک و بدبخت نمی گردد، مگر آنکه هوا ها و خواسته های نفسانی خود را بر احکام الهی مقدم نماید.

چهل حدیث نورانی از امام جواد علیه السلام

٢١- قال علیه السلام: علیکم بطلب العلم، فإن طلبه فریضة والبحث عنه نافلة، و هو صلة بین الاخوان، و دلیل علی المروة، و تحفة فی المجالس، و صاحب فی السفر، و أنس فی الغربة. (بحارالانوار، ج۷۵، ص۸۰)

فرمود: بر شما باد به تحصیل علم و معرفت، چون فراگیری آن واجب و بحث پیرامون آن مستحب و پرفائده است. علم وسیله کمک به دوستان و برادران است، دلیل و نشانه مروت و جوانمردی است، هدیه و سرگرمی در مجالس است، همدم و رفیق انسان در مسافرت است؛ و انیس و مونس انسان در تنهایی است.

٢٢- قال علیه السلام: خفض الجناح زینة العلم، و حسن الادب زینة العقل، وبسط الوجه زینة الحلم. (بحارالانوار، ج۷۵، ص۹۱)

فرمود: تواضع و فروتنی زینت بخش علم و دانش است، ادب داشتن و اخلاق نیک زینت بخش عقل می باشد، خوش رویی با افراد زینت بخش حلم و بردباری است.

٢٣- قال علیه السلام: توسد الصبر، واعتنق الفقر، وارفض الشهوات، و خالف الهوی، و اعلم أنک لن تخلو من عین الله، فانظر کیف تکون. (بحارالانوار، ج۷۵، ص۳۵۸)

فرمود: در زندگی، صبر را تکیه گاه خود، فقر و تنگ دستی را هم نشین خود قرار بده و با هواهای نفسانی مخالفت کن؛ و بدان که هیچ گاه از دیدگاه خداوند پنهان و مخفی نخواهی ماند، پس مواظب باش که در چه حالتی خواهی بود.

٢۴- قال علیه السلام: من اتم رکوعه لم تدخله وحشة القبر. (کافی، ج۳، ص۳۲۱)

فرمود: هرکس رکوع نمازش را به طور کامل و صحیح انجام دهد، وحشت قبر بر او وارد نخواهد شد.

٢۵- قال علیه السلام: الخشوع زینة الصلاة، و ترک مالایعنی زینة الورع. (بحارالانوار، ج۷۴، ص۱۳۱)

فرمود: خشوع و خضوع زینت بخش نماز خواهد بود، ترک و رها کردن آنچه [برای دین و دنیا و آخرت]سودمند نباشد زینت بخش ورع و تقوای انسان می باشد.

٢۶- قال علیه السلام: الامر بالمعروف و النهی عن المنکر خلقان من خلق الله عزوجل، فمن نصرهما اعزه الله، ومن خذلهما خذله الله عزوجل. (وسائل الشیعه، ج۱۶، ص۱۲۴)

فرمود: امر به معروف و نهی از منکر دو مخلوق الهی است، هر که آن ها را یاری و اجرا کند مورد نصرت و رحمت خدا قرار می گیرد و هر که آن ها را ترک و رها گرداند، مورد خذلان و عقاب قرار می گیرد.

٢٧- قال علیه السلام: إن الله عزوجل یختار من مال المؤمن و من ولده انفسه لیأجره علی ذلک. (کافی، ج۳، ص۲۱۸)

فرمود: همانا خداوند متعال بهترین و عزیزترین ثروت و فرزند مؤمن را می گیرد، چون دنیا و متعلقات آن بی ارزش است تا [در قیامت]پاداش عظیمی عطایش نماید.

٢٨- قال له رجل: اوصنی بوصیة جامعة مختصرة؟

فقال علیه السلام: صن نفسک عن عار العاجلة و نار الآجلة. (عوالم العلوم و المعارف، ج۲۳، ص۳۰۵)

شخصی به حضرت عرض کرد: مرا موعظه و نصیحتی کامل و مختصر عطا فرما؟ امام علیه السلام فرمود: اعضا و جوارح ظاهری و باطنی خود را از ذلت و ننگ سریع و زودرس، همچنین از آتش و عذاب آخرت، در امان و محفوظ بدار.

٢٩- قال علیه السلام: فساد الاخلاق بمعاشرة السفهاء، و صلاح الاخلاق بمنافسة العقلاء. (بحارالانوار، ج۷۵، ص۸۲)

فرمود: معاشرت و هم نشینی با بی خردان و افراد لاابالی سبب فساد و تباهی اخلاق خواهد شد؛ و معاشرت و رفاقت با خردمندان هوشیار، موجب رشد و کمال اخلاق می باشد.

چهل حدیث نورانی از امام جواد علیه السلام

٣٠- قال علیه السلام: من زار قبر أبی بطوس غفر الله له ما تقدم من ذنبه و ما تأخر. (وسائل الشیعه، ج۱۴، ص۵۵۰)

فرمود: هر که قبر پدرم را در طوس زیارت کند خداوند گناهان گذشته و آینده اش را می آمرزد.

٣١- قال علیه السلام: ثلاث خصال تجتلب بهن المحبة: الانصاف فی المعاشرة، و المواساة فی الشدة، و الانطواع و الرجوع إلی قلب سلیم. (بحارالانوار، ج۷۵، ص۸۲)

فرمود: سه خصلت جلب محبت می کند: انصاف در معاشرت با مردم، هم دردی در مشکلات آنها، همراه و همدم شدن با معنویات.

٣٢- قال علیه السلام: التوبة علی أربع دعائم: ندم بالقلب، واستغفار باللسان، و عمل بالجوارح، و عزم أن لایعود. (کشف الغمه، ج۲، ص۳۴۹)

فرمود: شرایط پذیرش توبه چهار چیز است: پشیمانی قلبی، استغفار با زبان، جبران کردن گناه نسبت به همان گناه و تصمیم جدی بر اینکه دیگر مرتکب آن گناه نشود.

٣٣- قال علیه السلام: ثلاث من عمل الابرار: إقامة الفرائض، واجتناب المحارم، واحتراس من الغفلة فی الدین. (بحارالانوار، ج۵، ص۸۱)

فرمود: سه چیز از کارهای نیکان است: انجام واجبات الهی، ترک و دوری از گناهان، مواظبت و رعایت مسائل و احکام دین.

٣۴- قال علیه السلام: العلم علمان مطبوع و مسموع و لا ینفع مسموع إذا لم یک مطبوع. (بحارالانوار، ج۷۵، ص۸۰)

فرمود: علم دوگونه است: علمی که شنیده شود و علمی که [علاوه بر شنیده شدن]تبعیت شود. علم شنیده شده تا زمانی که بدان عمل نشود، فایده ای ندارد.

٣۵- قال علیه السلام: إن بین جبلی طوس قبضة قبضت من الجنة، من دخلها کان آمنا یوم القیامة من النار. (وسائل الشیعه، ج۱۴، ص۵۵۶)

فرمود: همانا بین دو سمت شهر طوس قطعه ای می باشد که از بهشت گرفته شده است، هر که داخل آن شود و با معرفت زیارت کند، روز قیامت از آتش در امان خواهد بود.

٣۶- قال علیه السلام: من زار قبر عمتی بقم، فله الجنته. (وسائل الشیعه، ج۱۴، ص۵۷۶)

فرمود: هرکس قبر عمه ام . حضرت معصومه سلام الله علی ها . را [با علاقه و معرفت]در قم زیارت کند، اهل بهشت خواهد بود.

٣٧- قال علیه السلام: من زار قبر اخیه المؤمن فجلس عند قبره واستقبل القبلة و وضع یده علی القبر و قرأ: «إنا أنزلناه فی لیلة القدر» سبع مرات، أمن من الفزع الاکبر. (وسائل الشیعه، ج۳، ص۲۲۷)

فرمود: هرکس بر بالین قبر مؤمنی حضور یابد و رو به قبله بنشیند و دست خود را روی قبر بگذارد و هفت مرتبه سوره مبارکه «إنا أنزلناه» را بخواند از شداید و سختی های صحرای محشر در امان قرار می گیرد.

٣٨- قال علیه السلام: ثلاث یبلغن بالعبد رضوان الله: کثرة الاستغفار، و خفض الجانب، و کثرة الصدقة. (بحارالانوار، ج۷۵، ص۸۱)

فرمود: سه چیز، سبب رسیدن به رضوان خدای متعال است:

١- نسبت به گناهان و خطاها، زیاد استغفار و اظهار ندامت کردن؛

٢- اهل تواضع کردن و فروتن بودن؛

٣- صدقه و کارهای خیر بسیار انجام دادن.

٣٩- قال علیه السلام: العامل بالظلم، والمعین له، والراضی به شرکاء. (بحارالانوار، ج۷۵، ص۸۱)

فرمود: انجام دهنده ظلم، کمک دهنده ظلم و کسی که راضی به ظلم باشد، هر سه شریک خواهند بود.

چهل حدیث نورانی از امام جواد علیه السلام

۴٠- قال علیه السلام: التواضع زینة الحسب، والفصاحة زینة الکلام، و العدل زینة الایمان، والسکینة زینة العبادة، والحفظ زینة الروایة. (بحارالانوار، ج۷۵، ص۹۱)

فرمود: تواضع و فروتنی زینت بخش حسب و شرف، فصاحت زینت بخش کلام، عدالت زینت بخش ایمان و اعتقادات، وقار و ادب زینت بخش اعمال و عبادات؛ و دقت در ضبط و حفظ آن، زینت بخش نقل روایت و سخن است.

انتهای پیام/