تنها به توشه ای که از پیش فرستادی خشنود باش
به گزارش خبرنگار فرهنگی باشگاه خبرنگاران پویا، معمولا نوع نگرش انسان ها نسبت به زندگی مبتنی بر نگاهی مادی و یا دنیاگرایانه است؛ در چنین حالتی افراد جامعه تمام تلاش خود را در راه رسیدن به موقعیت های دنیایی صرف می کنند و نسبت به مسئله مرگ و آخرت غافل می شوند. این نوع چالش با ظهور تفکر مدرنیسم در سده ای موسوم به عصر جدید قوت گرفت. مدرنیته از سده ۱۵ میلادی از اروپا آغاز و به تدریج بر تمام جوامع سایه انداخت.
مؤلفه بنیادی فلسفه مدرنیسم را انسان باوری(امانیسم) در مقابل خداباوری معرفی کرده اند که زمینه مکاتب الحادی همچون ماتریالیسم (مادی گرایی) را فراهم کرد. ماتریالیست ها وجود ماورای ماده یعنی امور معنوی را انکار می کنند و همه هستی را در انحصار ماده می انگارند. چالش عدم کارآمدی دین و آموزه های آن در پیشرفت های صنعتی و رشد علمی دنیا مهم ترین گزاره آن دوران بود؛ به این معنا که مذهب توانایی پاسخگویی به پیشرفت جوامع را ندارد لذا آن را افیون ملت ها معرفی و به این ترتیب زمینه را برای جدایی مردم از تفکرات معنوی فراهم کردند و لذت های زودگذر دنیوی را جایگزین آن ها کردند. اصالت بخشی به دنیا و به دنبال آن القای حس شهرت طلبی، پیشرفت های بی ضابطه مادی، تأکید بر آزادی های فردی، برابری جنسیتی برای ورود بی ضابطه زنان در عرصه اجتماعی، دستاوردهای این تفکر است که اکنون در تمام جوامع دیده می شود.
این تفکر برعکس آن چیزی است که آموزه های دین به ملت ها عرضه داشته اند. بر اساس این آموزه ها، دنیا پلی به سوی آخرت و ابزاری برای دستیابی به کمالات معنوی است. در این دیدگاه اصالت با دنیا و لذت های زودگذر آن نیست بلکه هدف اصلی دستیابی به سعادت اخروی و فضایل معرفتی و اخلاقی است. به عنوان نمونه امیرالمؤمنین(ع) در روایتی به انسان ها نسبت به پرهیز از لذت های دنیوی به عنوان آرمان یک فرد عاقل هشدار داده و می فرمایند:
همانا انسان از به دست آوردن چیزی خشنود می شود که هرگز آن را از دست نخواهد داد و برای چیزی اندوهناک است که هرگز به دست نخواهد آورد؛ پس بهترین چیز نزد تو در دنیا، رسیدن به لذتها، یا انتقام گرفتن نباشد بلکه هدف تو خاموش کردن باطل، یا زنده کردن حق باشد. تنها به توشه ای که از پیش فرستادی خشنود باش و بر آنچه به جای می گذاری حسرت خور و همت و تلاش خود را برای پس از مرگ قرار ده»
أما بعد فإن [العبد] المرء لیفرح بالشیء الذی لم یکن لیفوته و یحزن علی الشیء الذی لم یکن لیصیبه فلا یکن أفضل ما نلت فی نفسک من دنیاک بلوغ لذة أو شفاء غیظ و لکن إطفاء باطل [و] أو إحیاء حق- و لیکن سرورک بما قدمت و أسفک علی ما خلفت و همک فیما بعد الموت (نهج البلاغة (للصبحی صالح)، ص ۳۷۸ نامه۲۲)
بر این اساس مواهب مادی چه اختیاری و چه غیر اختیاری از آن جهت نسبت به امور اخروی کم ارزشند که به سرعت رو به فنا می روند و حتی در زمان وجودشان قابل اعتماد نیستند و دائما در معرض آفت ها و آسیب ها قرار دارند و محرومیت های مادی نیز زودگذر و پایان پذیر است; آنچه همیشه باقی می ماند، مواهب اخروی است و آنچه برای از دست رفتنش باید تأسف خورد، همین مواهب جاودانی است.
از این رو خداوند در آیات متعددی از قرآن دنیا را از یک منظر ابزار لعب و لهو دانسته و آخرت را به عنوان آرمان یک انسان مؤمن معرفی می کند؛ به عنوان نمونه در آیه۳۲ انعام می فرماید: «و ما الحیاة الدنیا إلا لعب و لهو و للدار الآخرة خیر للذین یتقون أ فلا تعقلون؛ و زندگی دنیا [ بدون ایمان و عمل صالح ] بازی و سرگرمی است ، و یقینا سرای آخرت برای آنان که همواره پرهیزکاری میکنند بهتر است . آیا نمی اندیشید؟» یا در آیه۶۴ سوره عنکبوت می فرماید: «و ما هذه الحیاة الدنیا إلا لهو و لعب و إن الدار الآخرة لهی الحیوان لو کانوا یعلمون؛ و این زندگی دنیا جز سرگرمی و بازی نیست و بی تردید سرای آخرت، همان زندگی [ واقعی و ابدی ] است ؛ اگر اینان معرفت داشتند [ دنیا را به قیمت از دست دادن آخرت برنمی گزیدند]».
انتهای پیام/
مؤلفه بنیادی فلسفه مدرنیسم را انسان باوری(امانیسم) در مقابل خداباوری معرفی کرده اند که زمینه مکاتب الحادی همچون ماتریالیسم (مادی گرایی) را فراهم کرد. ماتریالیست ها وجود ماورای ماده یعنی امور معنوی را انکار می کنند و همه هستی را در انحصار ماده می انگارند. چالش عدم کارآمدی دین و آموزه های آن در پیشرفت های صنعتی و رشد علمی دنیا مهم ترین گزاره آن دوران بود؛ به این معنا که مذهب توانایی پاسخگویی به پیشرفت جوامع را ندارد لذا آن را افیون ملت ها معرفی و به این ترتیب زمینه را برای جدایی مردم از تفکرات معنوی فراهم کردند و لذت های زودگذر دنیوی را جایگزین آن ها کردند. اصالت بخشی به دنیا و به دنبال آن القای حس شهرت طلبی، پیشرفت های بی ضابطه مادی، تأکید بر آزادی های فردی، برابری جنسیتی برای ورود بی ضابطه زنان در عرصه اجتماعی، دستاوردهای این تفکر است که اکنون در تمام جوامع دیده می شود.
این تفکر برعکس آن چیزی است که آموزه های دین به ملت ها عرضه داشته اند. بر اساس این آموزه ها، دنیا پلی به سوی آخرت و ابزاری برای دستیابی به کمالات معنوی است. در این دیدگاه اصالت با دنیا و لذت های زودگذر آن نیست بلکه هدف اصلی دستیابی به سعادت اخروی و فضایل معرفتی و اخلاقی است. به عنوان نمونه امیرالمؤمنین(ع) در روایتی به انسان ها نسبت به پرهیز از لذت های دنیوی به عنوان آرمان یک فرد عاقل هشدار داده و می فرمایند:
همانا انسان از به دست آوردن چیزی خشنود می شود که هرگز آن را از دست نخواهد داد و برای چیزی اندوهناک است که هرگز به دست نخواهد آورد؛ پس بهترین چیز نزد تو در دنیا، رسیدن به لذتها، یا انتقام گرفتن نباشد بلکه هدف تو خاموش کردن باطل، یا زنده کردن حق باشد. تنها به توشه ای که از پیش فرستادی خشنود باش و بر آنچه به جای می گذاری حسرت خور و همت و تلاش خود را برای پس از مرگ قرار ده»
أما بعد فإن [العبد] المرء لیفرح بالشیء الذی لم یکن لیفوته و یحزن علی الشیء الذی لم یکن لیصیبه فلا یکن أفضل ما نلت فی نفسک من دنیاک بلوغ لذة أو شفاء غیظ و لکن إطفاء باطل [و] أو إحیاء حق- و لیکن سرورک بما قدمت و أسفک علی ما خلفت و همک فیما بعد الموت (نهج البلاغة (للصبحی صالح)، ص ۳۷۸ نامه۲۲)
بر این اساس مواهب مادی چه اختیاری و چه غیر اختیاری از آن جهت نسبت به امور اخروی کم ارزشند که به سرعت رو به فنا می روند و حتی در زمان وجودشان قابل اعتماد نیستند و دائما در معرض آفت ها و آسیب ها قرار دارند و محرومیت های مادی نیز زودگذر و پایان پذیر است; آنچه همیشه باقی می ماند، مواهب اخروی است و آنچه برای از دست رفتنش باید تأسف خورد، همین مواهب جاودانی است.
از این رو خداوند در آیات متعددی از قرآن دنیا را از یک منظر ابزار لعب و لهو دانسته و آخرت را به عنوان آرمان یک انسان مؤمن معرفی می کند؛ به عنوان نمونه در آیه۳۲ انعام می فرماید: «و ما الحیاة الدنیا إلا لعب و لهو و للدار الآخرة خیر للذین یتقون أ فلا تعقلون؛ و زندگی دنیا [ بدون ایمان و عمل صالح ] بازی و سرگرمی است ، و یقینا سرای آخرت برای آنان که همواره پرهیزکاری میکنند بهتر است . آیا نمی اندیشید؟» یا در آیه۶۴ سوره عنکبوت می فرماید: «و ما هذه الحیاة الدنیا إلا لهو و لعب و إن الدار الآخرة لهی الحیوان لو کانوا یعلمون؛ و این زندگی دنیا جز سرگرمی و بازی نیست و بی تردید سرای آخرت، همان زندگی [ واقعی و ابدی ] است ؛ اگر اینان معرفت داشتند [ دنیا را به قیمت از دست دادن آخرت برنمی گزیدند]».
انتهای پیام/
گفتگو با هوش مصنوعی
💬 سلام! میخوای دربارهی «تنها به توشه ای که از پیش فرستادی خشنود باش» بیشتر بدونی؟ من اینجام که راهنماییت کنم.