عیب های درونی مان را برطرف کن / عذر لغزش هایم را بپذیر
به گزارش خبرنگارمهر، اولین مرحله پاکسازی درونی در ماه مبارک رمضان، پاک کردن لکه های گناه از کارنامه اعمال است. چه توفیق عظیمی است اینکه خداوند به شکلی لکه های گناه کارنامه مان را بشوید که مثل روز اول، سفید و زلال شود. می گوییم: «اللهم اغسلنی فیه من الذنوب؛ [۱] ای خدا در این روز مرا از گناهان پاکیزه گردان.» طبق روایات معصومین (علیهم السلام)، برخی از کارها چنین اثری دارند و می توانند کارنامه انسان را از همه گناهان بزدایند و او را همانند روزی که از مادر متولد شده، شفاف و پاک کنند. به برخی از آنها اشاره می کنیم.
امام صادق (علیه السلام) در مورد مؤمنی که اعمال حج را انجام داده می فرمایند: «یغفر للمؤمن من شیعتنا جمیع ما عمل فی عمره و جمیع ما یعمله فی سنة بعد ما ینصرف إلی أهله من یوم یدخل إلی أهله سنة، و یقال له بعد ذلک: قد غفر لک و طهرت من الدنس، فاستقبل و استأنف العمل؛ [۲] هر مؤمنی از شیعیان ما، هنگامی که به سوی خانواده خود بازگشت از روزی که به خانه اش رسید تا یک سال، همه گناهانی که در عمرش انجام داده و همه آنچه تا یکسال انجام می دهد آمرزیده می شود و به او گفته می شود: آمرزیده شدی و از هر آلودگی پاک شدی پس عملت را از سر بگیر.»
از رسول خدا صلی الله علیه و آله نقل شده که فرمودند: «أربعة یستأنفون العمل المریض إذا برأ و المشرک إذا أسلم و المنصرف من الجمعة إیمانا و احتسابا و الحاج إذا قضی حجه؛ [۳] چهار نفرند (که گناهی ندارند و) کار خود را تازه شروع می کنند. بیمار، وقتی بهبودی یابد؛ و مشرک، وقتی اسلام پذیرد؛ و حاجی، وقتی از کار حج، فراغت یابد؛ و کسی که در حالی که قصد قربت دارد، از نماز جمعه بازمی گردد.»
زیارت امام حسین علیه السلام از چنان عظمتی برخوردار است که در روایات متعددی یکی از آثار آن، آمرزیده شدن گناهان شمرده شده است. امام صادق علیه السلام می فرمایند: «فإذا انقلبت من عند قبر الحسین علیه السلام ناداک مناد لو سمعت مقالته لأقمت عمرک عند قبر الحسین علیه السلام و هو یقول طوبی لک أیها العبد قد غنمت و سلمت قد غفر لک ما سلف فاستأنف العمل؛ [۴] هنگامی که از نزد قبر مطهر حضرت ابا عبد الله الحسین (علیه السلام) برگشتی منادی تو را می خواند که اگر صدا و گفتارش را می شنیدی تمام عمر خود را نزد قبر مطهر می ماندی. منادی می گوید: ای بنده خوشا به حال تو، همانا غنیمت بردی و سالم برگشتی، تمام گناهان گذشته ات پاک گردید پس از ابتدا عمل نما.»
قرض دادن به درمانده
ماه رجب و ماه شعبان به عنوان مقدمه رسیدن به مهمانی خدا، از اهمیت ویژه ای برخوردار هستند تا جایی که می توانیم با استفاده از این دو ماه ارزشمند، قبل از حلول ماه مبارک رمضان از همه گناهان پاک شویم. در مورد روزه گرفتن در ماه رجب از امام باقر علیه السلام نقل شده که فرمودند: «من صام یومین من رجب قیل له استأنف العمل فقد غفر لک ما مضی؛ [۵] هر کس دو روز از رجب را روزه بدارد به او گویند از ابتدا عمل کن که خدا گناهان گذشته ات را آمرزید.» در مورد روزه گرفتن در ماه شعبان نیز از رسول خدا صلی الله علیه و آله نقل شده که فرمودند: «شعبان شهری و شهر رمضان شهر الله عز و جل فمن صام یوما من شهری کنت شفیعه یوم القیامة و من صام یومین من شهری غفر له ما تقدم من ذنبه و من صام ثلاثة أیام من شهری قیل له استأنف العمل؛ [۶] شعبان ماه من است و ماه رمضان ماه خدای عز و جل؛ هر که یک روز از ماه مرا روزه دارد من روز قیامت شفیع او باشم و هر که دو روز از ماه مرا روزه دارد گناهانش آمرزیده گردد و هر که سه روز از ماه مرا روزه دارد به او گویند کار خود از سر گیر.»
قرآن کریم ارزش قرض دادن به دیگری برای خدا را قرض دادن به خدا می داند [۷] و جای شگفتی نیست که چنین کاری موجب آمرزیده شدن همه گناهان شود چنانکه از رسول خدا صلی الله علیه و آله نقل شده که فرمودند: «من أقرض ملهوفا فأحسن طلبته استأنف العمل؛ [۸] کسی که به حاجت مندی وام بدهد و در مطالبه آن بر او سخت نگیرد، عمل خود از سرگیرد (یعنی تمام گناهان گذشته او از نامه اعمالش پاک می شود.)»
در تعقیب عوامل اصلی گناه
برخی از امیال درونی انسان نقاط ضعفی هستند که کارشان تولید گناه است و باید برطرف شوند. در غیر این صورت، حتی با آمرزیده شدن تمام گناهان، کارخانه تولید گناه از کار نیفتاده و انسان، خلاصی پیدا نکرده است. پس از خدا می خواهیم که عیب های درونی مان را برطرف کند. می گوییم: «و طهرنی فیه من العیوب؛ [۹] و از هر عیب و نقص پاک ساز.»
قرآن کریم در مورد تعظیم شعائر الهی می فرماید: «ذلک و من یعظم شعائر الله فإنها من تقوی القلوب؛ [۱۰] این است [فرایض خدا] و هر کس شعایر خدا را بزرگ دارد در حقیقت، آن [حاکی] از پاکی دلهاست.» در این آیه شریفه، «تقوای دل ها» به این مطلب اشاره دارد که تقوا، امری قلبی و درونی است. به عبارت دیگر، ظاهر طاعت و معصیت الهی با هم مشترک هستند به عنوان مثال، کشتن از روی ظلم که با کشتن از روی قصاص می توانند ظاهر یکسانی داشته باشند. [۱۱] اگر کسی به درجه ای برسد که همه کارهای او از روی تقوای دل باشد نه اینکه ظاهرا معصیتی را ترک کند یا واجبی را انجام دهد، چنین کسی به تقوای حقیقی دست یافته و ریشه گناهان را کنده است. از این رو از خدا چنین می خواهیم: «و امتحن قلبی فیه بتقوی القلوب؛ [۱۲] و دلم در آزمایش رتبه دلهای اهل تقوی بخش.»
در حرکت به سوی خدا، لغزش ها و غفلت هایی ممکن است از انسان سر بزند که از خدا می خواهیم نسبت به آنها با فضل خود با ما برخورد کند نه با عدلش لذا می گوییم: «یا مقیل عثرات المذنبین؛ [۱۳] ای پذیرنده عذر لغزشهای گناهکاران.»
پی نوشت
[۱]. مفاتیح الجنان، دعای روز بیست و سوم ماه رمضان.
[۲]. الأصول الستة عشر (موسسه علمی فرهنگی دار الحدیث، سازمان چاپ و نشر: قم، ۱۳۸۱)، ۱۹۵.
[۳]. نعمان بن محمد ابن حیون و نعمان بن محمد ابن حیون، دعائم الإسلام (موسسة آل البیت (علیهم السلام) لإحیاء التراث: قم، ۱۳۸۳)، ج ۱, ۱۷۹.
[۴]. جعفر بن محمد ابن قولویه، کامل الزیارات ([بی نا]: نجف اشرف، ۱۳۵۶)، ۱۵۳.
[۵]. محمد بن علی ابن بابویه، أمالی شیخ صدوق (کتابچی: تهران، ۱۳۷۶)، ۵.
[۶]. همان، ص ۱۹.
[۷]. سوره بقره، آیه ۲۴۵؛ سوره حدید، آیه ۱۱.
[۸]. محمد بن علی ابن بابویه، ثواب الأعمال و عقاب الأعمال (الشریف الرضی: قم، ۱۳۶۴)، ۲۸۹.
[۹]. مفاتیح الجنان، دعای روز بیست و سوم ماه رمضان.
[۱۰]. سوره حج، آیه ۳۲.
[۱۱]. محمد حسین طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن (مؤسسة الأعلمی للمطبوعات: بیروت، ۱۳۵۲)، ۱۴, ۳۷۴.
[۱۲]. مفاتیح الجنان، دعای روز بیست و سوم ماه رمضان.
[۱۳]. همان.
امام صادق (علیه السلام) در مورد مؤمنی که اعمال حج را انجام داده می فرمایند: «یغفر للمؤمن من شیعتنا جمیع ما عمل فی عمره و جمیع ما یعمله فی سنة بعد ما ینصرف إلی أهله من یوم یدخل إلی أهله سنة، و یقال له بعد ذلک: قد غفر لک و طهرت من الدنس، فاستقبل و استأنف العمل؛ [۲] هر مؤمنی از شیعیان ما، هنگامی که به سوی خانواده خود بازگشت از روزی که به خانه اش رسید تا یک سال، همه گناهانی که در عمرش انجام داده و همه آنچه تا یکسال انجام می دهد آمرزیده می شود و به او گفته می شود: آمرزیده شدی و از هر آلودگی پاک شدی پس عملت را از سر بگیر.»
از رسول خدا صلی الله علیه و آله نقل شده که فرمودند: «أربعة یستأنفون العمل المریض إذا برأ و المشرک إذا أسلم و المنصرف من الجمعة إیمانا و احتسابا و الحاج إذا قضی حجه؛ [۳] چهار نفرند (که گناهی ندارند و) کار خود را تازه شروع می کنند. بیمار، وقتی بهبودی یابد؛ و مشرک، وقتی اسلام پذیرد؛ و حاجی، وقتی از کار حج، فراغت یابد؛ و کسی که در حالی که قصد قربت دارد، از نماز جمعه بازمی گردد.»
زیارت امام حسین علیه السلام از چنان عظمتی برخوردار است که در روایات متعددی یکی از آثار آن، آمرزیده شدن گناهان شمرده شده است. امام صادق علیه السلام می فرمایند: «فإذا انقلبت من عند قبر الحسین علیه السلام ناداک مناد لو سمعت مقالته لأقمت عمرک عند قبر الحسین علیه السلام و هو یقول طوبی لک أیها العبد قد غنمت و سلمت قد غفر لک ما سلف فاستأنف العمل؛ [۴] هنگامی که از نزد قبر مطهر حضرت ابا عبد الله الحسین (علیه السلام) برگشتی منادی تو را می خواند که اگر صدا و گفتارش را می شنیدی تمام عمر خود را نزد قبر مطهر می ماندی. منادی می گوید: ای بنده خوشا به حال تو، همانا غنیمت بردی و سالم برگشتی، تمام گناهان گذشته ات پاک گردید پس از ابتدا عمل نما.»
قرض دادن به درمانده
ماه رجب و ماه شعبان به عنوان مقدمه رسیدن به مهمانی خدا، از اهمیت ویژه ای برخوردار هستند تا جایی که می توانیم با استفاده از این دو ماه ارزشمند، قبل از حلول ماه مبارک رمضان از همه گناهان پاک شویم. در مورد روزه گرفتن در ماه رجب از امام باقر علیه السلام نقل شده که فرمودند: «من صام یومین من رجب قیل له استأنف العمل فقد غفر لک ما مضی؛ [۵] هر کس دو روز از رجب را روزه بدارد به او گویند از ابتدا عمل کن که خدا گناهان گذشته ات را آمرزید.» در مورد روزه گرفتن در ماه شعبان نیز از رسول خدا صلی الله علیه و آله نقل شده که فرمودند: «شعبان شهری و شهر رمضان شهر الله عز و جل فمن صام یوما من شهری کنت شفیعه یوم القیامة و من صام یومین من شهری غفر له ما تقدم من ذنبه و من صام ثلاثة أیام من شهری قیل له استأنف العمل؛ [۶] شعبان ماه من است و ماه رمضان ماه خدای عز و جل؛ هر که یک روز از ماه مرا روزه دارد من روز قیامت شفیع او باشم و هر که دو روز از ماه مرا روزه دارد گناهانش آمرزیده گردد و هر که سه روز از ماه مرا روزه دارد به او گویند کار خود از سر گیر.»
قرآن کریم ارزش قرض دادن به دیگری برای خدا را قرض دادن به خدا می داند [۷] و جای شگفتی نیست که چنین کاری موجب آمرزیده شدن همه گناهان شود چنانکه از رسول خدا صلی الله علیه و آله نقل شده که فرمودند: «من أقرض ملهوفا فأحسن طلبته استأنف العمل؛ [۸] کسی که به حاجت مندی وام بدهد و در مطالبه آن بر او سخت نگیرد، عمل خود از سرگیرد (یعنی تمام گناهان گذشته او از نامه اعمالش پاک می شود.)»
در تعقیب عوامل اصلی گناه
برخی از امیال درونی انسان نقاط ضعفی هستند که کارشان تولید گناه است و باید برطرف شوند. در غیر این صورت، حتی با آمرزیده شدن تمام گناهان، کارخانه تولید گناه از کار نیفتاده و انسان، خلاصی پیدا نکرده است. پس از خدا می خواهیم که عیب های درونی مان را برطرف کند. می گوییم: «و طهرنی فیه من العیوب؛ [۹] و از هر عیب و نقص پاک ساز.»
قرآن کریم در مورد تعظیم شعائر الهی می فرماید: «ذلک و من یعظم شعائر الله فإنها من تقوی القلوب؛ [۱۰] این است [فرایض خدا] و هر کس شعایر خدا را بزرگ دارد در حقیقت، آن [حاکی] از پاکی دلهاست.» در این آیه شریفه، «تقوای دل ها» به این مطلب اشاره دارد که تقوا، امری قلبی و درونی است. به عبارت دیگر، ظاهر طاعت و معصیت الهی با هم مشترک هستند به عنوان مثال، کشتن از روی ظلم که با کشتن از روی قصاص می توانند ظاهر یکسانی داشته باشند. [۱۱] اگر کسی به درجه ای برسد که همه کارهای او از روی تقوای دل باشد نه اینکه ظاهرا معصیتی را ترک کند یا واجبی را انجام دهد، چنین کسی به تقوای حقیقی دست یافته و ریشه گناهان را کنده است. از این رو از خدا چنین می خواهیم: «و امتحن قلبی فیه بتقوی القلوب؛ [۱۲] و دلم در آزمایش رتبه دلهای اهل تقوی بخش.»
در حرکت به سوی خدا، لغزش ها و غفلت هایی ممکن است از انسان سر بزند که از خدا می خواهیم نسبت به آنها با فضل خود با ما برخورد کند نه با عدلش لذا می گوییم: «یا مقیل عثرات المذنبین؛ [۱۳] ای پذیرنده عذر لغزشهای گناهکاران.»
پی نوشت
[۱]. مفاتیح الجنان، دعای روز بیست و سوم ماه رمضان.
[۲]. الأصول الستة عشر (موسسه علمی فرهنگی دار الحدیث، سازمان چاپ و نشر: قم، ۱۳۸۱)، ۱۹۵.
[۳]. نعمان بن محمد ابن حیون و نعمان بن محمد ابن حیون، دعائم الإسلام (موسسة آل البیت (علیهم السلام) لإحیاء التراث: قم، ۱۳۸۳)، ج ۱, ۱۷۹.
[۴]. جعفر بن محمد ابن قولویه، کامل الزیارات ([بی نا]: نجف اشرف، ۱۳۵۶)، ۱۵۳.
[۵]. محمد بن علی ابن بابویه، أمالی شیخ صدوق (کتابچی: تهران، ۱۳۷۶)، ۵.
[۶]. همان، ص ۱۹.
[۷]. سوره بقره، آیه ۲۴۵؛ سوره حدید، آیه ۱۱.
[۸]. محمد بن علی ابن بابویه، ثواب الأعمال و عقاب الأعمال (الشریف الرضی: قم، ۱۳۶۴)، ۲۸۹.
[۹]. مفاتیح الجنان، دعای روز بیست و سوم ماه رمضان.
[۱۰]. سوره حج، آیه ۳۲.
[۱۱]. محمد حسین طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن (مؤسسة الأعلمی للمطبوعات: بیروت، ۱۳۵۲)، ۱۴, ۳۷۴.
[۱۲]. مفاتیح الجنان، دعای روز بیست و سوم ماه رمضان.
[۱۳]. همان.
گفتگو با هوش مصنوعی
💬 سلام! میخوای دربارهی «عیب های درونی مان را برطرف کن#@! عذر لغزش هایم را بپذیر» بیشتر بدونی؟ من اینجام که راهنماییت کنم.