به گزارش خبرگزاری تسنیم از قم، ابی بصیر گوید: دو مرد برای گفتگو پیرامون معامله ای که باهم داشتند، خدمت امام صادق علیه السلام رسیدند. چون امام سخن هر دو را شنید فرمود: همانا راستش این است که هر کس به خیری دست نیافته به خیری بهتر از آن چه به وسیله ظلم به آن دست یافته است، دست بیابد. همانا براستی، مظلوم از دین ظالم بیش از آنچه ظالم از مال او گرفته است، بگیرد. سپس فرمود: هر کس به مردم بد کند، زشت و بی انتظار نشمارد که به او بد کنند، آدمی همان را درو کند که کشت کرده، هیچکس از تخمه تلخ، شیرینی درو نکند و نه از تخمه شیرین، تلخی (درو کند)، آن دو مرد پیش از آنکه از جا برخیزند، باهم صلح و سازش کردند. (کافی: ج ۴، ص ۳۰)

نکته ها:

دخل رجلان علی أبی عبد الله ع فی مداراة بینهما و معاملة؛ اهل بیت (علیهم السلام) افزون بر همه هدایت ها و تربیت ها مرجع مراجعات و مرافعات مردم بودند. عالمان دین نیز باید ملجأ و پناه مردم در مرافعات و اختلافات باشند.

فلما أن سمع کلامهما؛ به هنگام داوری باید سخنان هر طرف دعوا مورد توجه قرار گیرد.

قال أما إنه ما ظفر أحد بخیر من ظفر بالظلم؛ بیشترین خیری که به انسان می رسد از سر آن است که به او ستم می شود. یعنی دیگران به او ستم می کنند و او در برابر ستم آنان صبوری می کند. خداوند به ازای این مواجه با ستم و صبوری بیشترین پاداش و بیشترین پیشبرد در کارها را برای او در نظر می گیرد.

باور به آن که خوشحالی و دست افشانی ستمکار چیزی جز پیروزی ظاهری نیست و در باطن عالم ستم او از هر جهت به زیان او تمام می شود، انسان را در مواجه با انواع ستم و گاه بی کسی خود و ناتوانی از کنار زدن ستم و دور کردن ستمکار آرام می کند و از سوز و گداز مداوم او که گاه به رنجوری و حتی مرگ می انجامد، پایان می دهد.

أما إن المظلوم یأخذ من دین الظالم أکثر مما یأخذ الظالم من مال المظلوم؛ ظالم از مال مظلوم بر می دارد، اما مظلوم از دین ظالم بر می دارد؛ یعنی خداوند از اعمال و ثواب های ظالم برداشته و به مظلوم می دهد و اگر عمل صالح نداشته باشد، از گناهان مظلوم برداشته و بر دوش ظالم می گذارد.

ثم قال من یفعل الشر بالناس فلا ینکر الشر إذا فعل به؛ کسی که به دیگران شر می رساند، نباید انتظار داشته باشد که با او به خیر و نیکی برخورد شود.

بخشی از بیچارگی ها و آسیب هایی که از جامعه به ما می رسد، بازتاب شر و پلیدی است که خود به جامعه تزریق کردیم. این امر جزو سنت های ثابت خداوند است.

حق انتقاد از بدی ها و پلیدی ها از آن کسی است که خود از بدی و پلیدی فاصله گرفته باشد.

جامعه یک مجموعه به هم تافته و در هم تنیده و بسان جمعی نشسته در یک کشتی می ماند که رفتارها و رویه های آنان نسبت به یکدیگر با بازتاب های متقابل روبرو خواهد شد.

أما إنه إنما یحصد ابن آدم ما یزرع و لیس یحصد أحد من المر حلوا و لا من الحلو مرا؛ امام صادق (علیه السلام) برای اثبات قوانین باطنی عالم از قوانین جاری ظاهری هستی بهره گرفت و آن قانون این است که اولا در پی هر کشتی درویی در بین است و چنان نیست که کسی گمان کند کشت او در عالم گم می شود و ثانیا هر درویی در گرو و مطابق با آن چیزی است که کشت شده است. از این جهت از تلخی، شیرینی و از شیرینی، تلخی نمی توان برداشت کرد.

قوانین باطنی عالم همسان و همسو با قوانین ظاهری عالم است؛ زیرا قانون گذار هر دو دسته از قوانین خداوند است که آنها را بر اساس دو اصل حکمت و عدالت مقرر کرده است.

درو کردن اعمال و مطابقت نتایج اعمال با آن چه آدمیان انجام می دهند، تنها ناظر به جهان آخرت نیست، بلکه بخشی از درو کردن اعمال در همین دنیا محقق می شود.

بخش زیادی از منازعات و مرافعات مردم ناشی از ستم هایی است که آنان نسبت به یکدیگر روا می دارند و اگر هر یک از افراد جامعه دست از ستم، شر و پلیدی بردارد، با شر و پلیدی طرف مقابل روبرو نخواهد شد.

یادداشت از آیت الله علی نصیری، رئیس مؤسسه معارف وحی و خرد، استاد حوزه و دانشگاه

انتهای پیام/