اعمال ذی الحجه


اعمال ذی الحجه



فهرست





فضیلت این ماه



متن اصلی: فضیلت ماه ذی الحجه در کلام مرحوم میرزا جواد آقا ملکی تبریزی - نویسنده: آیةالله میرزا جواد ملکی تبریزی



اگر چه ماه رمضان افضل ماه ها می باشد ولی درباره بعضی از روزهای این ماه فضایلی بیش از ماه رمضان وارد شده است.



این ماه ماه ولایت است که در روز غدیر دین کامل شده و نعمت تمام می شود، و به جهت احترام این ماه لازم است انسان با غفلت وارد این ماه نشده از قبل آمادگی ورود و بندگی خداوند در این ماه را فراهم کند.



اعمال دهه اول ذی الحجه



متن اصلی: مراقبات دهه اول ذی الحجه در کلام میرزا جواد آقا ملکی تبریزی - نویسنده: آیةالله میرزا جواد ملکی تبریزی



ده روز اول ماه ذی الحجه ایام معدودات است که «و إذکروا الله فی أیام [معدودات ] . و خدا را در روزهای معین یاد کنند.» پس انسان نباید غافل باشد که غفلت با ذکر که در آیه آمده جمع نمی شود.



روز اول ذی الحجه





اعمال روز اول ذی الحجه




  • درباره روزه این روز وارد است که :




«کسی که روز اول ذی حجه را روزه بگیرد، خداوند روزه هشتاد ماه را برای او می نویسد».






اعمال دهه اول ذی الحجه




  • مستحب است در هر شب از دهه اول ماه بین مغرب و عشا دو رکعت نماز بجا آورده شود، در هر رکعت آن سوره «فاتحة الکتاب» و «اخلاص» و این آیه خوانده شود:



و واعدنا موسی ثلاثین لیلة و أتممناها بعشر فتم میقات ربه أربعین لیلة و قال موسی لأخیه هارون اخلفنی فی قومی و أصلح و لا تتبع سبیل المفسدین .[۲]



کسی که این نماز را بخواند در ثواب با حاجیها شریک می شود، گرچه حج نکرده باشد.




  • و همچنین مستحب است در تمام این روزها بعد از نماز صبح و مغرب،دعای«اللهم ان هذه الایام التی فضلتها علی غیرها» خوانده شود.

  • روزه در این دهه اهمیت بسیاری دارد که روایت شده است روزه روز اول آن برابر با روزه هشتاد ماه و روزه نه روز برابر با روزه روزگار می باشد و روزه روز ترویه کفاره شصت سال می باشد.



اعمال شب عرفه



متن اصلی: میرزا جواد آقا ملکی تبریزی و بیان اعمال شب عرفه - نویسنده: آیةالله میرزا جواد ملکی تبریزی



این شب شب مناجات بوده و پاداش عبادت در این شب برابر با صدو هفتاد سال عبادت است.



اعمال این شب





اعمال روز عرفه



متن اصلی: میرزا جواد آقا ملکی تبریزی و بیان اعمال روز عرفه - نویسنده: آیةالله میرزا جواد ملکی تبریزی



روزه



روزه در روز عرفه بسیار سفارش شده و در روایتی صحیح روزه این روز را کفاره نود سال می داند.



دعای عرفه



اهمیت دعای عرفه از روزه این روز بیشتر است لذا اگر ضعف روزه مانع دعا شود بهتر است روزه نگرفته و دعای عرفه خوانده شود، در هنگام دعا باید به شرایط و آداب دعا توجه ویژه ای داشت.



مکان دعا



بهترین مکان برای دعای عرفه کربلا می باشد که در روایتی از امام صادق علیه السلام وارد است:




«خداوند متعال قبل از اهل عرفات برای زائرین قبر حسینی علیه السلام جلوه کرده، نیازهای آنان را برآورده، گناهانشان را بخشیده و آنان را به خواسته هایشان می رساند. آنگاه نزد اهل عرفات آمده و با آنان نیز این گونه رفتار می کند.»




زیارت امام حسین علیه السلام



زیارت امام حسین علیه السلام در این روز بسیار سفارش شده تا آنجا که در روایتی ثواب این زیارت را برابر با یک میلیون حج با قائم آل محمد صلی الله علیه و آله و سلم، یک میلیون عمره با رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم، آزاد کردن یک میلیون برده و کالاهایی که باندازه بار یک میلیون اسب باربر باشد می داند.



نماز قبل از دعا



بعد از زیارت قبل از این که دعا را آغاز کند دوازده رکعت نماز وارد شده که در هر رکعت یک بار «فاتحه الکتاب» «آیة الکرسی» و«قل هو الله احد»بخواند. پس از آن باندازه ای که می تواند قرآن خوانده سپس سجده کرده و بعد از سجود بگوید:«سبحان من لبس العز و فاز به، سبحان من تعطف بالحلم و تکرم به، سبحان من أحصی کل شی ء و علم به، سبحان من لا ینبغی ان یسبح سواه، سبحان ذی العز و القدرة، سبحان العظیم الاعظم.



اسألک یا رب بمعاقد العز من عرشک و باسمک العظیم، و أسألک بالمستجاب من دعاءک، و بنور وجهک ان تصلی علی محمد و آل محمد-»و سپس خواسته های خود را از خدا بخواهد.



اگر حال این نماز را نداشت، پیش از این که از حرم خارج شود، در زیر آسمان دو رکعت نماز خوانده، آنگاه بازگشته و امام علیه السلام را زیارت کند. و اگر در غیر کربلا بود بعد از نماز ظهر و عصر و در زیر آسمان این دو رکعت را بجاآورده و سپس به محل دعای خود برود. او باید این دو رکعت را بخوبی بجا آورد. زیرا بمنزله هدیه ای است که انسان پیش از حضور در پیشگاه بزرگان آن را بعنوان هدیه به او تقدیم می کند.



اعمال شب عید قربان



متن اصلی: شب عید قربان در کلام مرحوم میرزا جواد آقا ملکی تبریزی - نویسنده: آیةالله میرزا جواد ملکی تبریزی



شب عید قربان یکی از چهار شبی می باشد که امیر المؤمنین دوست داشتند خود را برای عبادت فارغ کنند از امام صادق علیه السلام نقل شده درباره امیرالمومنین می فرمودند:کان یعجبه ان یفرغ نفسه أربع لیال فی السنة، و هی أول لیلة من رجب، و لیلة النصف من شعبان، و لیلة الفطر، و لیلة الأضحی[۳].



و همچنین در این شب سفارش اکیدی به زیارت حضرت سیدالشهدا شده است که در روایتی از امام صادق علیه السلام چنین آمده است:




«کسی که امام حسین علیه السلام را در یکی از سه شب زیارت کند، خداوند گناهان گذشته و آینده او را می آمرزد. راوی پرسید کدام شبها؟ فرمودند: شب عید فطر و شب عید قربان و شب نیمه شعبان». [۴]




اعمال روز عید قربان



متن اصلی: روز عید قربان در کلام مرحوم میرزا جواد آقا ملکی تبریزی - نویسنده: آیةالله میرزا جواد ملکی تبریزی



مقدمات نماز عید



در ابتدای روز بنیت پاک نمودن قلب از اشتغال به غیر خدا غسل کن. آنگاه «الله اکبر» ی واقعی گفته و با این تکبیر تمام موجودات، جز شکوه و بزرگی او را کوچک شمار. و بنیت پوشش و آرایش با لباس تقوی و اخلاق نیکو، تمیزترین لباسهای خود را پوشیده و در این هنگام دعای روز عید قربان را بخوان، آنگاه بطرف مصلا حرکت کرده و در راه بگو:«بسم الله و بالله الله اکبر …»



و وقتی که به مصلا رسیده و در جای نمازت نشستی، دعای قبل از نماز عید قربان را بخوان.



بهتر است نماز عید بر روی زمین غیر مفروش بجا آورده شود تا تواضع در آن بیشتر باشد.



چگونگی نماز عید



نماز عید دو رکعت است در رکعت اول حمد و سوره اعلی بخواند و بعد از قرائت پنج تکبیر بگوید و بعد از هر تکبیر این قنوت را بخواند اللهم [أنت أهل ] أهل الکبریاء و العظمة و أهل الجود و الجبروت و أهل العفو و الرحمة و أهل التقوی و المغفرة أسألک بحق هذا الیوم الذی جعلته للمسلمین عیدا و لمحمد صلی الله علیه و آله ذخرا و شرفا و مزیدا أن تصلی علی محمد و آل محمد و أن تدخلنی فی کل خیر أدخلت فیه محمدا و آل محمد و أن تخرجنی من کل سوء أخرجت منه محمدا و آل محمد صلواتک علیه و علیهم أجمعین اللهم إنی أسألک خیر ما سألک منه عبادک الصالحون و أعوذ بک فیه مما استعاذ منه عبادک الصالحون پس تکبیر ششم بگوید و به رکوع رود و بعد از رکوع و سجود برخیزد به رکعت دوم و بعد از حمد سوره و الشمس بخواند پس چهار تکبیر بگوید و بعد از هر تکبیری آن قنوت را بخواند و چون فارغ شد تکبیر پنجم گوید و به رکوع رود پس نماز را تمام کند.که در این صورت با احتساب تکبیر شروع نماز در رکعت اول هفت تکبیر و در رکعت دوم پنج تکبیر دارد که مجموعا دوازده تکبیر می شود.



و مستحب است بعد از نماز دعایی که روایت شده خوانده شود، که یکی از آنها دعای ندبه است. دعایی که به ما می گوید چگونه در این روز به یاد امام و حاکم زمان خود بوده و چه کسی سزاوارتر از ما به ما می باشد. و این که چگونه برای از دست دادن امام خود گریان و اندوهناک باشیم.



قربانی کردن



استحباب قربانی در این روز به حدی است که در روایات با تعابیر وجوبی از آن یاد شده و بهتر است در هنگام ذبح آنچه را امیر المؤمنین علیه السلام می گفت، بگوید:




«بسم الله، وجهت وجهی للذی فطر السموات و الأرض حنیفا [مسلما] و ما أنا من المشرکین ان صلوتی و نسکی و محیای و مماتی لله رب العالمین، اللهم منک و لک»




مستحب است اولین چیزی که در این روز می خورد گوشت قربانی باشد.



مصارف گوشت قربانی



گوشت قربانی را سه قسمت کند:




  • قسمتی به همسایگان

  • قسمتی برای خانواده

  • و قسمتی را برای سائلین



پوست آن را صدقه دهد و مزد قصاب را از گوشت قربانی ندهد.



مراقبات عید غدیر



متن اصلی: مراقبات عید غدیر در کلام مرحوم میرزا جواد آقا ملکی تبریزی - نویسنده: آیةالله میرزا جواد ملکی تبریزی



روز غدیر نسبت به روزمبعث بمنزله آخرین جزء از علت تامه، بلکه بمنزله باطن یک چیز ظاهر و بمنزله روح نسبت به انسان است. زیرا تمام خیرها و سعادتهایی که در مبعث وجود دارد مشروط به ولایت امیر المؤمنین و فرزندان امامش می باشد.



فضیلت روز غدیر



امام رضا در روایتی درباره عید غدیر مطالبی می گویند که بخشی از آن را در اینجا ذکر می کنیم:



روز غدیر روزی است که حضرت إبراهیم در آن روز از آتش رهایی یافت و برای شکر گذاری آن روز را روزه گرفت.



روز کمال دین است که در این روز پیامبر گرامی اسلام علی علیه السلام را بعنوان جانشین خود معرفی و فضیلتهای او را بیان نمود.



کسی که در این روز خداوند را عبادت کند و خود و خانواده و برادرانش را در وسعت قرار دهد، خداوند او را از آتش رهانیده مال او را افزایش می دهد.



کسی که در روز غدیر به روی برادر خود تبسم نماید، در قیامت مورد رحمت قرار گرفته، خداوند متعال هزار حاجت او را برآورده نموده و در بهشت قصری از مروارید به او می دهد و چهره او را زیبا می کند.



این، روز روز زینت است، کسی که برای روز غدیر خود را بیاراید، خداوند تمام گناهان کوچک و بزرگ او را بخشیده، و فرشتگانی را مأمور می کند از این روز تا سال آینده در چنین روزی، برای او کارهای نیک نوشته و مقام او را بالا ببرند و اگر از دنیا برود با شهادت از دنیا رفته و اگر زنده بماند با سعادت زندگانی خواهد کرد.



کسی که به مؤمنی غذا بدهد، مانند کسی است که به تمام پیامبران و صدیقین غذا داده است.



کسی که مؤمنی را دیدار کند خداوند هفتاد نور وارد قبر او نموده، قبر او را وسعت داده و هر روز هفتاد هزار فرشته از قبر او دیدن کرده و به او مژده بهشت می دهند.



در این روزخداوند ولایت را بر اهل آسمان ها عرضه کرد و اهل آسمان هفتم پیش از دیگران آن را پذیرفتند.



اعمال شب عید غدیر



نماز این شب



در یک نماز دوازده رکعتی وارد شده که مجموع دوازده رکعت، یک سلام در پایان نماز دارد. بعد از هر دو رکعت نشسته تشهد بگوید، در هر رکعتی ده بار «حمد» و«قل هو الله احد»و یک بار «آیة الکرسی» و در رکعت دوازدهم هفت بار «حمد» و«قل هو الله احد»خوانده، سپس دست به قنوت برداشته و ده بار در آن بگو: لا إله إلا الله وحده لا شریک له، له الملک و له الحمد یحیی و یمیت و هو حی لا یموت بیده الخیر و هو علی کل شی ء قدیر



آنگاه رکوع و سجده را انجام داده و ده بار در سجده بگو:سبحان من أحصی کل شی ء علمه، سبحان من لا ینبغی التسبیح إلا له سبحان ذی المن و النعم سبحان ذی الفضل و الطول سبحان ذی العز و الکرم، أسألک بمعاقد العز من عرشک و منتهی الرحمة من کتابک و بالاسم الأعظم و کلماتک التامة ان تصلی علی محمد رسولک و أهل بیته الطاهرین و أن تفعل بی و حاجات خود را بگوید و سپس بگوید:انک سمیع مجیب.



دعای این شب



مضمون این دعا شاهد درستی آن بوده و با این جمله شروع می شود:«اللهم انک دعوتنا إلی سبیل طاعتک …»



اعمال روز غدیر



درباره این روز امام رضا علیه السلام سخنرانی طولانی از امیرالمؤمنین نقل می کنند که در ضمن آن امیرالمؤمنین به اعمال این روز از قبیل نیکوکاری، مهربانی و الفت با مؤمنین، روزه گرفتن، قرض دادن، رفع گرفتاری مؤمنین، صدقه و..اشاره می کنند و در انتها می فرمایند:




این مطالب را حاضرین به غایبین اطلاع دهند. باید افراد بی نیاز به یاری نیازمندان شتافته و توانگران به افراد ضعیف کمک کنند. رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم این مطالب را به من دستور داده بود.




بیست و چهارم ذی الحجه



متن اصلی: مراقبات روز مباهله در کلام میرزا جواد آقا ملکی تبریزی - نویسنده: آیةالله میرزا جواد ملکی تبریزی



مناسبات این روز



روز بیست و چهارم ذی الحجه روز مباهله و همچنین روزی است که امیرالمؤمنین علیه السلام انگشتری خود را در حال رکوع به فقیر بخشید که خداوند نیز او را در کتاب خود، به عنوان ولی مؤمنین معرفی نموده و صفات نیکی را برای او برشمرد:



إنما ولیکم الله و رسوله و الذین آمنوا الذین یقیمون الصلاة و یؤتون الزکاة و هم راکعون [۵]



ولی شما، تنها خدا و پیامبر اوست و کسانی که ایمان آورده اند: همان کسانی که نماز برپا می دارند و در حال رکوع زکات می دهند.



مباهله



مباهله پیامبر اسلام در این روز با مسیحیان موجب خواری آنان شد، ایشان بعد از مباهله مجبور به پرداخت جزیه شدند.



آیه مباهله در این روز نازل شد: فمن حاجک فیه من بعد ما جاءک من العلم فقل تعالوا ندع أبناءنا و أبناءکم و نساءنا و نساءکم و أنفسنا و أنفسکم ثم نبتهل فنجعل لعنت الله علی الکاذبین [۶] و پیامبر گرامی اسلام با به همراه بردن امیرالمومنین و فاطمه زهرا و امام حسن و امام حسین علیهم السلام به مباهله پرداخته که موجب عزت اسلام شد.



در این آیه علی علیه السلام نفس پیامبر شمرده شده که این امر خود دلیلی بر حقانیت شیعه است.



دعای مباهله



در این روز چند دعا وارد شده:



مهمترین آنها دعای رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم می باشد که با جمله اللهم انی اسئلک من بهائک بابهاها … آغاز می شود.امام صادق از امام باقر نقل می کنند که فرمودند:




اگر بگویم اسم اعظم خداوند در این دعا می باشد، راست گفته ام. و اگر مردم می دانستند این دعا چه اثری در اجابت دعا دارد با تمام توان برای آموختن آن تلاش می کردند.




سید ابن طاووس می گوید:




من نیز برای برآورده شدن حاجاتم آن را خوانده و به نتیجه می رسم.




این دعا را جبرییل علیه السلام برای رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم آورده و گفت:




با وصی، دو نوه و دخترت با آنان مباهله کن و این دعا را بخوان.




همچنین از دعاهای این روز می توان دعای گرانقدری را که به امیر المؤمنین علیه السلام منسوب است، نام برد. متن این دعا بهترین گواه بر درستی این نسبت است. زیرا در آن دعا، اشارات فراوانی به معانی نامهای خداوند و آثار آن شده که این کار از کسی جز آنان یا کسانی که از آنان آموخته باشند، برنمی آید.



نزول آیات مبارک سوره «هل اتیٰ» در شأن امیرالمومنین علی علیه السلام و اهل بیت سلام الله علیهم



متن اصلی: مراقبات بیست و پنجم ذی الحجه در کلام میرزا جواد آقا ملکی تبریزی - نویسنده: آیةالله میرزا جواد ملکی تبریزی



روز بیست و پنجم ذی الحجه روز نزول آیات مبارک سوره «هل اتیٰ» در شأن امیرالمومنین علی علیه السلام و اهل بیت سلام الله علیهم می باشد و در روایات مستفیضه شان نزول این آیات چنین نقل شده است که روزی امام حسن و حسین علیهم السلام بیمار شدند، پیامبر و گروه زیادی، از آنان عیادت کردند، مردم اظهار داشتند:




یا علی علیه السلام برای بهبودی حالشان نذری کن؟




فرمود:




اگر از این بیماری شفا یافتند، به شکرانه آن سه روز روزه می گیرم




، «فاطمه زهرا علیها السلام» و «فضه» نیز همین نذر را کردند، و هر دو شفا یافتند.



در آن ایام، امام علیه السلام دستشان خالی بود و یک شب اجیر شد، و نخلستانی را آب داد و مقداری جو در عوض آن گرفت و به منزل آورد حضرت فاطمه علیها السلام آن را به سه قسمت تقسیم کرد و یک سوم آن را تبدیل به آرد نمود و از آن پنج قرص نان پخت، که به هر نفر یک قرص برسد، امام علیه السلام نماز مغرب را با پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم ادا کرد و به منزل بازگشت، تا افطار نماید، در این موقع فقیری به در خانه آمد و گفت:




سلام بر شما ای اهل بیت پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم مسکینی از مسلمین هستم و محتاج غذا؟ خداوند غذای بهشتی به شما دهد؟




امام صدای او را شنید و فرمود:




سهم مرا به او بدهید!




حضرت فاطمه علیها السلام و سایر اهل بیت علیهم السلام همین کار را کردند و آن شب جز آب چیزی تناول نکردند.



روز دوم، همین داستان تکرار شد و غذا را به یتیمی دادند که گفت: پدرم در عقبه شهید شد.



روز سوم، اسیری به در خانه آمد و گفت: ای اهل بیت، ما را اسیر می کنید، ولی غذایمان نمی دهید؟ خداوند غذای بهشتی به شما دهد، مرا سیر کنید، قسمت سوم را به او دادند و بدین ترتیب، سه روز متوالی با آب افطار کردند.



روز چهارم که نذرشان ادا شده بود، علی علیه السلام دست فرزندان خود را گرفت و به دیدار پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم رفت و از شدت گرسنگی بدنشان می لرزید، وقتی چشم پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم به آنها افتاد، فرمود:




ای ابو الحسن علیه السلام چرا شما را این قدر ناراحت می بینم؟




و سپس به دیدار فاطمه علیها السلام رفتند و او را در محراب عبادت دیدند، که از شدت گرسنگی، شکم به پشت چسبیده، وقتی چشم پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم به دخت گرامیش افتاد، عرضه داشت:




پناه بر خدا اهل بیت محمد صلی الله علیه و آله و سلم از گرسنگی می میرند !




در پی آن جبرییل بر پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم فرود آمد و گفت:




محمد خداوند بخاطر اهل بیتت به تو تبریک می گوید.




فرمود: چرا؟ جبرییل .



در این جا جبرییل این آیات را بر زبان پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم جاری ساخت:



هل أتی علی الإنسان حین من الدهر لم یکن شیئا مذکورا …



خداوند متعال با بیان این آیات و ذکر این فضائل در شأن اهل بیت علیهم السلام آنان را بگونه ای به ما معرفی نمود که جای هیچ شک و شبهه ای باقی نمانده و بدین وسیله دین ما را کامل و نعمتهای خود را بر ما تمام کرد، پس شیعیان در این روز باید با نماز شکر، روزه، و سجده خداوند را شکر کرده و مهمترین عامل برای شکر این است که با تفکر در این نعمت اهمیت و قدر این نعمت را بشناسد.



اعمال آخر ذی الحجه



متن اصلی: مراقبات آخر ذی الحجه در کلام میرزا جواد آقا ملکی تبریزی - نویسنده: آیةالله میرزا جواد ملکی تبریزی



مستحب است در روز آخر ذی الحجه دو رکعت نماز که در هر رکعت بعد از حمد ده مرتبه سوره «قل هو الله احد» و ده مرتبه «آیة الکرسی» خوانده شود،



سپس این دعا را خوانده شود:«اللهم ما عملت فی هذه السنة من عمل نهیتنی عنه و لم ترضه و نسیته و لم تنسه، و دعوتنی إلی التوبة بعد اجترائی علیک، اللهم فإنی استغفرک منه فاغفر لی، و ما عملت من عمل یقربنی إلیک فاقبله منی، و لا تقطع رجایی منک یا کریم . خداوندا بخاطر انجام کارهایی که بر خلاف رضایت تو بوده و تو مرا از آن نهی نموده بودی از تو آمرزش می خواهم. کارهایی که من آن را فراموش کرده ام ولی تو بیاد داری.»



در روایات بسیاری تاکید شده که در آخر هر روز و هر ماه اعمال آن روز یا ماه را جبران کنیم و چون آخر ذی الحجه آخر سال است خواندن این دعا تناسب زیادی دارد که شاهد صحت این دعاست.



مطالب مرتبط



تاثیر نیت، ضرورت توجه به توحید در نماز و حج



پانویس



۱. مصباح المتهجد: ۶۷۱.



۲. اعراف.آیه ۱۴۲



۳. الإقبال بالأعمال الحسنة (ط - الحدیثة)، ج ۲، ص: ۱۸۹



۴. کامل الزیارات، النص، ص: ۱۸۰



۵. مائده .آیه ۵۴ و ۵۵



۶. آل عمران : ۶۱



عناوین دیگر این نوشتار




  • اعمال ذی الحجه (عنوان اصلی)

  • مراقبات ماه ذی الحجه

  • مراقبات ماه ذی الحجه

  • اعمال ماه ذی الحجه

  • اعمال ماه ذی الحجه

  • ماه ذی الحجه

  • ماه ذی الحجه



مربوط به دسته های:مراقبات ماه ذی الحجه -



http://erfanvahekmat.com


گفتگو با هوش مصنوعی

💬 سلام! می‌خوای درباره‌ی «اعمال ذی الحجه» بیشتر بدونی؟ من اینجام که راهنماییت کنم.