به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، مهربانی و گذشت، خصلتی آسمانی است که خداوند آن را به بندگان خود ارزانی بخشیده است. حفظ این دو گوهر گرانبها انسان را محبوب دل ها می کند، به او شخصیت می بخشد و جایگاهش را نزد خدای متعال بالا می برد. فردی که این ویژگی ها را در خود نهادینه کرده باشد، در شرایط التهاب هم به داد مردم می رسد؛ از جمله آنکه اگر نسبت به نیازمندی طلبی دارد، درباره او سخت گیری نمی کند بلکه تا زمانی که فرد بدهکار به تمکن مالی برسد، به او مهلت می دهد. این امر به قدری اهمیت دارد که خداوند در قرآن از آن به عنوان یک ارزش والا یاد می کند. در آیه ۲۸۰ بقره می خوانیم «و إن کان ذو عسرة فنظرة إلی میسرة و أن تصدقوا خیر لکم إن کنتم تعلمون» یعنی و اگر ( بدهکار) قدرت پرداخت نداشته باشد، او را تا هنگام توانایی مهلت دهید. ( و در صورتی که به راستی قدرت پرداخت را ندارد) برای خدا به او ببخشید، بهتر است اگر ( منافع این کار را ) بدانید. بعد در ادامه این مسئله را به قیامت گره زده، می فرماید «و اتقوا یوما ترجعون فیه إلی الله ثم توفی کل نفس ما کسبت و هم لا یظلمون»؛ یعنی «و تقوا پیشه کنید نسبت به روزی که در آن، به سوی خدا بازگردانده می شوید، سپس به هر کسی [پاداش] آنچه به دست آورده، تمام داده شود؛ و آنان مورد ستم قرار نمی گیرند.»

در اصل، در این آیه یکی از حقوق بدهکاران بیان می شود که اگر آنها از پرداختن اصل بدهی خود (نه سود) عاجز باشند، نه تنها نباید به رسم جاهلیت سود مضاعفی بر آنها بست و آنها را تحت فشار قرار داد، بلکه باید برای پرداختن اصل بدهی نیز به آنها مهلت داده شود و این یک قانون کلی در باره تمام بدهکاران است و در پایان آیه می فرماید: «و (چنانچه قدرت پرداخت ندارند) ببخشید برای شما بهتر است اگر بدانید» این نوع از تعامل، گامی فراتر از مسائل حقوقی و مسأله ای اخلاقی و انسانی است و گویای آن است که نظام حقوقی و اقتصادی اسلام، با نظام اخلاقی آن پیوند دارد.

در هر صورت، گذشت از بدهکار نادار برای طلبکار از چند جهت بهتر است: اول اینکه شاید فردا برای خود ما این صحنه پیش آید. دوم اینکه مال فراموش می شود، اما بخشیدن به نادار هرگز فراموش نمی شود. سوم اینکه کسب رضایت دل محروم و رضای خالق، به مراتب از کسب درآمد بهتر است.

از سوی دیگر هر چند در این آیه سفارش شده که به بدهکار مهلت داده شود، اما نباید بدهکار از این موضوع سوء استفاده کند، لذا اگر بدون عذر در پرداخت بدهی خود تأخیر کند، گناهکار است. در حدیث آمده است: برای کسانی که بدون عذر، بدهی خود را نمی پردازند، گناه دزد نوشته می شود، همچنان که برای مهلت دهندگان، پاداشی چون پاداش شهیدان ثبت می شود و یا به هر روزی که به بدهکار مهلت داده شود، پاداش صدقه ی همان مبلغ، برای طلبکار ثبت می شود.

منابع:

تفسیر نمونه آیت الله مکارم

تفسیر نور حجت الاسلام قرائتی

انتهای پیام/