روز یکشنبه ۱۲ تیر ۱۳۶۷ هواپیمای ایرباس آ-۳۰۰ متعلق به هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران در فرودگاه بین المللی بندرعباس به زمین نشست و طبق برنامه پیش بینی شده، قرار بود این هواپیما با شمارهٔ پرواز ۶۵۵ به همراه ۲۷۴ مسافر (با ملیت های ایرانی، اماراتی، یوگسلاوی، پاکستانی، هندی و ایتالیایی) و ۱۶ خدمهٔ پرواز که در مجموع ۲۹۰ نفر می شدند در ساعت ۱۰ صبح به مقصد دبی، امارات متحده عربی پرواز کند.

خلبان این هواپیما، کاپیتان محسن رضائیان بود که بیش از ۷هزار ساعت پرواز را در کارنامهٔ خود داشت. هواپیما ایرباس آ-۳۰۰ با ۱۵ دقیقه تأخیر، در ساعت ۱۰:۱۷ صبح به وقت ساعت رسمی ایران، از فرودگاه بین المللی بندرعباس به مقصد فرودگاه بین المللی دبی برخاست. مدت پرواز تا دبی ۲۸ دقیقه و حداکثر ارتفاع تا ۱۴ هزار پا (۴٬۳۰۰ متر) تعیین شد. دقایق نخستین پرواز و مراحل اوج گیری تا ارتفاع ۱۲ هزار پایی مطابق طرح پرواز انجام شد و خلبان به طور پیوسته با برج مراقبت فرودگاه بندرعباس و مرکز کنترل راه های هوایی ایران و امارات متحده تماس داشت.

چند لحظه پیش از ورود هواپیمای ایرباس آ-۳۰۰ به منطقه کنترل هوایی امارات، در محلی به نام «مولبیت»، خلبان به مرکز کنترل هوایی کشور اطلاع داد که قصد دارد به ارتفاع ۱۴ هزار پایی صعود کند.



ناو جنگی وینسنس آمریکا در تاریخ هفتم خرداد از بندر سن دیه گو وارد خلیج فارس شده بود. وظیفه اصلی « ایچنر مارک »، کشف هدف های پرنده، اعم از موشک، هواپیما و پردازش اطلاعات، تعقیب صد ها هدف به طور همزمان و کنترل آتش آن ها بود. هم چنین این ناو جنگی به انواع موشک زمین به هوا، هدایت لیزری، فینیکس حرارتی و … با برد بیش از ۴۰۸ کیلومتر نیز مجهز بود.



در ساعت ۱۰:۲۲ ناو جنگی وینسنس آمریکا که به حریم آب های ایران وارد شده بود، به دستور ناخدا ویل راجرز، فرمانده ناو وینسنس، موشک استاندارد را به سوی پرواز ۶۵۵ شلیک کرد. ناگهان هواپیما از صفحه رادار های زمینی محو شده و در آب های خلیج فارس سقوط کرد. با عدم اطلاع از سرنوشت هواپیما، برج مراقبت فرودگاه بندرعباس، در تماس با دبی، پیگیر سرنوشت پرواز ۶۵۵ شده، ولی آن ها اظهار بی اطلاعی کردند. بلافاصله ستاد تأمین استان هرمزگان، وضعیت اضطراری اعلام و فعالیت خود را آغاز کرد. با شناسایی دقیق محل سقوط، بالگرد ها و شناور ها به موقعیت ۲۶ و ۴۲ عرض شمالی و ۵۶ درجه و ۳ دقیقه طول شرقی منتقل شدند.

نکته ای که در اینجا جلب توجه می کند، سخنان مقامات آمریکایی است که بلافاصله پس از این واقعه اعلام کردند که یک فروند هواپیمای اف-۱۴ جمهوری اسلامی ایران را مورد هدف قرار داده اند. پس از روشن شدن نوع هواپیما، آمریکا مدعی شد که در این مورد مرتکب اشتباه شده اند، اما شواهد بعدی این نظر آنان را مردود جلوه داد. مقامات نظامی آمریکا اعلام کردند که هواپیمای ایرباس ایران در خارج از مسیر هوایی پرواز می کرده و رزم ناو آمریکایی نیز ۷ بار اخطار رادیویی برای هواپیمای ایران مخابره کرده، ولی جوابی دریافت نکرد.

اگر گزارش کامل تیم حقیقت یاب ایکائو که در پایین آورده شده است را به دقت بخوانیم، شاید ابعاد این واقعه به شکل بهتری برای ما روشن شود.

گزارش تیم حقیقت یاب ایکائو

در جلسهٔ فوق العاده شورای ایکائو (سازمان هوانوردی غیرنظامی بین المللی) در روز ۱۴ ژوئیه ۱۹۸۸ (۲۳ تیر ۱۳۶۷) تصمیم گرفته شد که یک تیم حقیقت یاب برای بررسی عواملی که منجر به نابودی هواپیما شده است، تشکیل شود. نمایندگان ایران و آمریکا آمادگی خود را برای همکاری با تیم تحقیق اعلام کردند. در گزارش این کمیته در مورد اتفاقات منجر به سرنگونی آمده است:



«هفت دقیقه پس از بلند شدن از فرودگاه بندرعباس، ۱۱ مورد اخطار از سوی کشتی های جنگی آمریکا به هواپیمای ایرانی اعلام شد. ۷ مورد توسط ناو وینسنس بر روی فرکانس ۲۴۳ مگاهرتز، یک اخطار توسط ناو سایدز بر روی همین فرکانس و ۳ اخطار دیگر بر روی فرکانس اضطراری ۱۲۱/۵ مگاهرتز به هواپیمای ایرباس داده شد. از این ۱۱ مورد، ۷ مورد بر روی طول موج ۲۴۳ مگاهرتز بود که مخصوص هواپیمای نظامی است و ایرباس تجهیزات لازم برای شنیدن آن ها را نداشت (طبق دستور ایران ایر همه هواپیما ها باید در مدت پرواز در منطقهٔ خلیج فارس بر روی فرکانس ۱۲۱/۵ مگاهرتز به گوش باشند). در این هنگام بحث زیادی میان بخش های اطلاعات جنگی سه ناو آمریکایی وینسنس، مونتگمری و سایدز درگرفت.

گزارش تیم تخصصی ایکائو مشخص می کند که در دقایق آخر حمله به هواپیما، عده ای هواپیما را یک هواپیمای مسافری و عده ای دیگر یک هواپیمای جنگی مهاجم تلقی نمودند. دو دقیقه بعد کارکنان مرکز گزارشی را مبنی بر اینکه هواپیمای مزبور اف-۱۴ می باشد، دریافت کردند. در همین حال کارکنان ناو سایدز فریاد زدند: «هواپیما تجاری است، صبر کنید.» در همین زمان یکی از افسران وینسنس نیز گفته است که هواپیما احتمالا تجاری است. در همان حالی که گفتگو های میان ۳ ناو ادامه داشهویلیام راجرز، ناخدای ناو وینسنس تصمیم می گیرد که موشک خود را پرتاب کند. گزارش تیم تخصصی ایکائو مشخص می کند که در دقایق آخر حمله به هواپیما، عده ای هواپیما را یک هواپیمای مسافری و عده ای دیگر یک هواپیمای جنگی مهاجم تلقی نمودند. دو دقیقه بعد کارکنان مرکز گزارشی را مبنی بر اینکه هواپیمای مزبور اف-۱۴ می باشد، دریافت کردند. در همین حال کارکنان ناو سایدز فریاد زدند: «هواپیما تجاری است، صبر کنید.» در همین زمان یکی از افسران وینسنس نیز گفته است که هواپیما احتمالا تجاری است. در همان حالی که گفتگو های میان ۳ ناو ادامه داشهویلیام راجرز، ناخدای ناو وینسنس تصمیم می گیرد که موشک خود را پرتاب کند.

قدرت منطق و منطق قدرت؛ دارایی ما در مقابل استکبار