به گزارش خبرنگار بهداشت و درمان خبرگزاری تسنیم؛ «شب یلدا» یادگاری از پیشینه ایران است که خانوادههای ایرانی این شب را با شادمانی و همنشینی جشن میگیرند.

آداب و رسوم این شب به قرنها قبل باز میگردد، شب یلدا یا شب چله یکی از قدیمی ترین جشن های ایرانی است که مثل عید نوروز از تاریخ و پیشینه قدیم ایران به یادگار مانده است؛ شب یلدا در واقع از زمان غروب آفتاب در آخرین روز پاییز یعنی ۳۰ آذر شروع می شود و با طلوع آفتاب در نخستین روز زمستان یعنی اول دی به پایان می رسد؛ این شب از تمام شب های سال بلندتر است و اجداد ما هر سال آن را جشن می گرفته اند.

در شب چله یا یلدا، رسوم مختلفی در مناطق ایران مرسوم بوده اما یکی از مهترین بخشهای آن، تناول تنقلات و خوراکیهای خاص است؛ استفاده از خوراکیها با سلامت بدن افراد مرتبط است و نوع آن خوراک باید با ماهیت و ذات سلامت افراد تناسب داشته باشد؛ برهمین اساس گفتگویی با دکتر حسین روازاده؛ یکی از اساتید طب ایرانی اسلامی ترتیب دادیم تا با بایدها و نبایدهای خوراک این رسم ماندگار بیشتر آشنا شویم.

دکتر روازاده با تاکید بر اهمیت تاریخی و باستانی شب یلدا در میان فارسیزبانان و ریشه های عمیق این رسم کهن اظهار کرد: خاطرم هست قدیمها به این شب بجای یلدا، چله میگفتند و بخاطر ایجاد محفل گرم در خانوادهها و آشنایان زیبایی و خاطرات آن صدچندان بود؛ در کنار مصرف تنقلات، بزرگان شعرخوانی می کردند و قصه ها و افسانه های قدیم را برای کودکان و خانواده هایشان باز میگفتند و سنت حفظ آداب و رسوم را سینه به سینه منتقل می کردند؛ تفال به حافظ شیرزای و استخاره با قرآن کریم که برکت زندگی را افزون خواهد کرد، اهم این آداب بود که میکوشیدند به نوباوگان منتقل شود؛ جالب است بدانید که ابوریحان بیرونی از این شب به عنوان میلاد اکبر یاد می کرد که به معنای تولد خورشید است.

وی افزود: در بیشتر مناطق ایران، مردم آن منطقه آیین خاص خود را در مهمانی های شب چله داشتند که متاسفانه برخی از آنها به دست فراموشی سپرده شده است؛ نقش محوری پدربزرگها و مادربزرگها آنچنان پررنگ و پرمحتوا بود که اهمیت حضور آنها در این مجلس را صدچندان می کرد؛ فرزندان خانواده با تهییج به دنبال خروج انبار خوراکیهای پنهان بودند، آنقدر که حتی خاطرم هست در یکی از مناطق کودکان با خواندن شعری با این مضمون که «هرکی نیاره شب چره انبارش موش چره» مادربزرگها را تشویق در آوردن تنقلات می کردند.

دکتر روزاده تصریح کرد: به هر حال در طب ایرانی و اسلامی، توصیه ها و پندهایی برای آداب و رعایت رسوم آن وجود دارد که تضمین کننده سلامت افراد است؛ شام سبک برای ابتدای شب میل شود؛ اصولا شام باید در ساعت ۵ بعد از ظهر خورده شود که متاسفانه اکثر مردم آن را به ساعات پایانی شب و زمان استراحت موکول می کنند؛ برای عزیزان توصیه دارم که شام را در اول شب و با حجم کمتر میل کنید تا فرصتی برای بهره مندی از خوراکیهای شب چله فراهم کنید و ناکام نمانید! عوارضی چون پرخوری و افزایش و کاهش فشار پیامد نخوردن شام در اول وقت است.

وی با تاکید بر اهمیت مصرف انار یادآور شد: از اهمیت مصرف انار در شب یلد غافل نباشید؛ این میوه با خاصیت جادویی خود، به شدت و باقوت فراوان، جیوه را که سمی مهلک است، از بدن خارج می کند؛ مصرف پرتقال، انجیر، خرمالو، شلغمهای طبیعی و قهوهای رنگ ( شلغمهای سفید و صورتی ماهیت متفاوتی دارند)، تخمه کدو و خربزه نیز در افزایش سلامت بدنتان و ایمنسازی آن موثر است؛ مصرف سایر خوراکیها همچون تخم آفتابگردان و تخم ژاپنی و … توصیه ندارم چرا که عوارض آن بر کسی پوشیده نیست و الحمدالله مردم با آگاهی خود که به شدت افزایش یافته و شناخت بیشتر از ماهیت و خواص خوراک پیدا کرده اند، تصمیم به پرهیز یا مصرف خواهند داشت.

ممنوع بودن مصرف هندوانه در در شب سرد!

وی به یکی از مهمترین خوراکیهای این شب اشاره و تصریح کرد: از کدو همیشه در سر غذاها و سفرها استفاده می شده است؛ قدیم از کدو در فسنجان هم استفاده می کردند. یکی از بهترین اشکال کدو به شکل تنوری پختن آن است؛ به جای کدو، از هندوانه در شب یلدا استفاده می شود که نباید این کار صورت گیرد.

دکتر روازاده با تاکید بر عدم استفاده از هندوانه در شبهای سرد متذکر شد: خواص هندوانه و فواید آن بر بدن پوشیده نیست اما در فصل خود و در وقت خود باید مصرف شود؛ حکمای ایرانی تاکید داشتند که هر میوهای در فصل خود مصرف شود که مفید باشد اما اگر در مکانی که تولید میشود، مصرف کنید، مفیدتر خواهد بود. به لحاظ علمی توضیحی میدهم که شاید مورد استفاده برخی عزیزان قرار گیرد و بدانیم که توصیه ها ریشه در علم و حکمت دارد. در هوای بالای ۳۰ درجه (فصل تابستان) هر قدر هوا گرمتر، آبهای زیرزمینی سردتر خواهد شد؛ وقتی ریشه هندوانه در زمینی با دمای بالای ۳۰ درجه رشد میکند، ریشه در هوایی با همان نسبت سردتر رشد خواهد کرد؛ مصرف هندوانه در چله زمستان، هندوانه ای که به جای رشد در دمای ۲۰ درجه بالای صفر در هوا و دمای بیست درجه زیر صفر مصرف میشود، آسیب رسان بدن شما خواهد بود و برای سلامتی مضر است چرا که طبع و مزاج هندوانه سرد و تر است و میوه تابستان است؛ مزاج و طبع خوراک فصل زمستان که خودش سرد و تر است، خوردن خوراک سرد نیست، آنهم در فصل سرما و بدتر در چله زمستان مابین دو تفاوت دما و تغییر انرژیهای فصل! و جالبتر آنکه در شب هم مصرف میشود، اشتباه محض است. بیشترین مصرف هندوانه در بوشهر بوده چون دمای هوا برای مصرف آن مناسب بود اما برخی اصرار دارند در شبهای سرد از قرمزی زیبای هندوانه بر سر سفره لذت ببرند؛ بسیار عالی ماهم برای تزیئن سفره آرایی، با این اقدام موافقیم اما لطفا از مصرف هندوانه در شب چله بپرهیزید، خصوصا سرد مزاجها که بیشتر آثار مضر را دریافت خواهند کرد.

وی افزود: با این حال با وجود تمامی توصیه ها و هشدارها، برخی نمیتوانند از هندوانه شب یلد چشم پوشی کنند؛ توصیه می کنیم که به هیچ وجه مصرف نکنید اما آنهایی که به هر دلیلی مصرف کردند حتما از آجیلهای گرم مثل گردو، پسته، بادام، کشمش و مویز به مقدار زیادتر از حد معمول خود مصرف کنند تا از سردی هندوانه بکاهد.

دکتر روازاده خاطرنشان کرد: در برخی از مناطق ایران علاوه بر انار از شلغم، کدوی حلوایی تنوری، برگه های خشک زردآلو، هلو، شربت و شیرینی طبیعی، حلواها و شیرهها در کنار دیگر تنقلات و میوه ها از جمله سیب قرمز، خرمالو و … استفاده می کردند؛ حکما در فصل پاییز که طبع سرد و خشک دارد، مصرف کشمش که مزاجی گرم و تر دارد را توصیه می کنند و برای زمستان که طبع سردتر غالب است، مصرف مویز که رطوبت بخشی کمتری نسبت به کشمش دارد، توصیه میشود.

وی گفت: یادتان نرود که ماهی برای شام یلدا فاجعه و سردی است؛ برای شبهای سرد ماهی مصرف نکنید و به جای آن از خورش هایی مانند قورمه سبزی در کنار آش میل کنید؛ مهمتر از همه، غافل از سفرههای خالی و کم رنگ برخی خانواده ها و همسایه ها نباشید؛ بزرگان، پدربزرگها، مادربزرگها را تنها نگذارید و از این سرمایه های جواهرنشان بهرمنده شوید و با دعوت از آنها به محافل خود رنگ ببخشید و لبخند، این هدیه ارزشمند را از چهره های عزیزان هدیه بگیرید.

انتهای پیام/