مهر | فرهنگی و هنری | یکشنبه، ۲۳ فروردین ۱۴۰۵ - ۱۶:۱۸

در دستخط دهخدا که زیر شعر وطن در دیوانش گراور شده آمده: در جهاد شرایطی هست، لکن در دفاع زن، بچه، عبد، مولی، همه باید دفاع کنند؛ و نهضت ضد استعماری دفاع است.

به گزارش خبرنگار مهر، برای آموختن شیوه های درست رفتاری، یکی از بهترین راه ها رجوع به سیره و منش بزرگان است.
علی اکبر خان دهخدا، افزون بر کار سترگ خود در تدوین لغت نامه دهخدا، حقوقدان، دیپلمات، نویسنده و شاعر نیز بود.
بررسی گستره کار و رفتار او در عرصه های گوناگون نشان دهنده شیوه نگاه و سبک مواجهه او با مسائل مختلف است.
بر همین اساس دهخدا را می توان در شمار ادیبان و سیاستمداران و مبارزان و شاعرانی دانست که حس وطن دوستی و دلبستگی به ایران در تار و پود سروده ها و نوشته هایش جاری است.
نمونه ای از این نگاه را می توان در شعر کوتاه «وطن داری آموز از ماکیان» دید؛ شعری سه بندی که داستانی ساده اما آموزنده از آموزش های پدر را بیان می کند و سال هاست که در کتاب های درسی آمده است:
هنوزم ز خردی به خاطر درست
که در لانه ی ماکیان برده دست
به منقارم آن سان به سختی، گزید
که اشکم چو خون از رگ، آن دم، جهید
پدر، خنده بر گریه ام زد که هان
وطن داری آموز از ماکیان!
با این حال، دهخدا شعر دیگری نیز دارد با نام «وطن» که شهرت کمتری یافته اما مضمون آن بسیار بلند و ارزشمند است.
نکته جالب آن است که در دیوان او، دستخط دهخدا و نظرش درباره مبارزه با استعمار ـ که آن را نوعی دفاع همگانی می دانست ـ در زیر این شعر به صورت گراور آورده شده است.
دهخدا نوشته:
«در جهاد شرایطی هست، لکن در دفاع زن، بچه، عبد، مولی، همه باید دفاع کنند؛ و نهضت ضد استعماری دفاع است.»
مزن سرسری پا بدین خاک و دست
که بس سر شد از دست در هر بدست
نه دجله به خود نیلگون می رود
کز اربل در آن سیل خون می رود
نه رودی است جیحون، و گرخود یمی است
که با خون گردان ایران نمی است