• فارسی





• ورود

فهرست

• بخش آغازین




• خاتمیت پیامبر اسلام(ص)




• شأن نزول




• پیوند صدر و ذیل آیه




• معناشناسی خاتم





• 
  
  • ختم نبوت و رسالت
  
  




• تعارض آیه با فرزندان پیامبر و جایگاه حسنین(ع)




• پانویس




• منابع

آیه خاتمیت

• صفحه



• بحث





• خواندن



• نمایش مبدأ


• نمایش تاریخچه

ابزارها

* * * * * * * * * * *


ظاهر

متن

• کوچک

استاندارد

بزرگ




عرض

• استاندارد

پهن




رنگ (آزمایشی)

• خودکار

روشن

تیره

آیه خاتمیت

مشخصات آیه
نام آیه | آیه خاتمیت
واقع در سوره | احزاب
شماره آیه | ۴۰
جزء | ۲۲
اطلاعات محتوایی
مکان نزول | مدینه
موضوع | اعتقادی
درباره | خاتمیت پیامبر اسلام(ص)


آیه خاتمیت (سوره احزاب: آیه ۴۰) تنها آیه ای است که به صراحت حضرت محمد(ص) را آخرین پیامبر معرفی می کند. به پایان رسیدن نبوت با پیامبری حضرت محمد(ص) از ضروریات دین اسلام و مورد اتفاق مسلمانان است.

در ابتدای آیه، وجود فرزند نسبی پسر برای پیامبر(ص)، انکار شده و در ادامه به خاتمیت او اشاره می شود. برخی از مفسران در مورد ارتباط صدر و ذیل آیه معتقدند که خداوند پس از قطع ارتباط نسبی پیامبر(ص) با دیگران به ارتباط معنوی او با همه مؤمنان در قالب رسالت و خاتمیت اشاره می کند و از مخاطبان می خواهد تا پیامبر را به خاطر جایگاه رسالت و رهبری او اطاعت کنند.

برخی با تکیه بر تفاوت معنایی نبی و رسول گفته اند در این آیه تنها به ختم نبوت اشاره شده نه ختم رسالت. پس امکان دارد که بعد از حضرت محمد(ص) رسول دیگری بیاید. مفسران در پاسخ به این ابهام، گفته اند مفهوم نبی شامل رسول هم می شود؛ یعنی هر رسولی نبی هم است. بنابراین با ختم نبوت، رسالت نیز ختم خواهد شد.

خاتمیت پیامبر اسلام(ص)

قطعه خوشنویسی از آیه خاتمیت، به خط نستعلیق اثر حافظ نجم محمود[۱]

آیه چهلم سوره احزاب، آیه خاتمیت نبوت یا آیه خاتم نامیده شده است.[۲] این آیه روشن ترین دلیل بر خاتمیت پیامبر اسلام(ص) دانسته شده[۳] و به یکی از فضایل اختصاصی حضرت محمد(ص) که همان ختم نبوت و رسالت به وسیله ایشان است، اشاره دارد.[۴] خاتمیت نبوت پیامبر اسلام مورد اتفاق مسلمانان بوده[۵] و آن را از ضروریات دین اسلام می دانند.[۶]

این آیه تنها آیه ای دانسته شده که هم نام (محمد) و هم لقب پیامبر (خاتم النبیین) را در خود جای داده است.[۷]

ما کان محمد أبا أحد من رجالکم ولکن رسول الله وخاتم النبیین وکان الله بکل شیء علیما ۴۰ [احزاب:۴۰]
محمد پدر هیچ یک از مردان شما نیست ولی فرستاده خدا و خاتم پیامبران است و خدا همواره بر هر چیزی داناست ۴۰

---

سوره احزاب: آیه ۴۰

شأن نزول

در باب شأن نزول این آیه چنین گفته اند که پس از ازدواج پیامبر اسلام(ص) با زینب بنت جَحْش، همسر مطلقه زید بن حارثه (پسرخوانده پیامبر)، منافقان و برخی از اصحاب[۸] تلاش کردند تا این اقدام پیامبر(ص) را تخطئه کنند؛[۹] زیرا براساس سنت های جاهلی، پسرخوانده تفاوتی با پسر نداشت.[۱۰] خداوند با نزول این آیه به مبارزه با این سنت جاهلی پرداخت[۱۱] و نشان داد که پسرخواندگی زید صرفا براساس بالا بردن جایگاه او بوده[۱۲] و هرگز پسرخوانده نمی تواند به جای پسر باشد؛ چنان که پدرخوانده نیز در جایگاه پدر قرار نمی گیرد.[۱۳] خداوند در ادامه آیه به نوع دیگری از ارتباط پیامبر(ص) یعنی ارتباط معنوی با مردم اشاره می کند.[۱۴]

پیوند صدر و ذیل آیه

در ابتدای آیه ۴۰ سوره احزاب، رابطه پدری پیامبر اکرم(ص) با همه مردان مورد انکار قرار گرفته و در ادامه به رسالت ایشان از جانب خدا و ختم نبوت توسط او اشاره شده است.[۱۵] برخی برای ارتباط دادن بین این مضامین گفته اند که خداوند هرچند رابطه نسبی رسول خدا(ص) با دیگران را قطع می کند، اما ارتباط معنوی پیامبر(ص) با امت خود را در قالب رسالت و خاتمیت اثبات می کند.[۱۶] در تعبیری مشابه، حضرت محمد(ص) پدر تمام مؤمنان با هر دینی دانسته شده است؛ چراکه او خاتم و وارث جمیع انبیاء خواهد بود.[۱۷] در همین راستا محبت رسول خدا(ص) نسبت به مردمان خود با توجه به آن که دیگر پیامبری نخواهد بود،[۱۸] همچون پدری است که فرزند او جز همین پدر، هیچ کس دیگری را ندارد.[۱۹]

برخی بر این اعتقادند که ذکر رسالت پیامبر(ص) و خاتمیت او بعد از نفی فرزند برای ایشان بدان جهت است که مخاطبان را به این معنا برساند که اطاعت از رسول خدا(ص) به خاطر رابطه پدری نبوده، بلکه به خاطر جایگاه رسالت و رهبری ایشان است.[۲۰]

معناشناسی خاتم

برخی از قراء سبعه «خاتم» را با کسر تاء یعنی خاتم[۲۱] و برخی چون عاصم[۲۲] و قراء دیگر[۲۳] نیز با فتح تاء یعنی خاتم خوانده اند. خاتم با فتحه به این معناست که پیامبر اسلام(ص) آخرین پیامبر است[۲۴] و خاتم با کسره به معنای این است که ایشان ختم کننده سلسله نبوت است.[۲۵] برخی معتقدند که فتحه و کسره چندان فرقی نکرده و یک معنا از آن برداشت می شود.[۲۶]

برخی مفسران بر این اعتقادند که خاتم به معنای چیزی است که به وسیله آن پایان داده می شود و مساوی با مهر کردن است که با آن خانه، ظرف و یا نامه، از هرگونه تغییر بعدی حفظ می گشت.[۲۷] از طرفی چون یکی از ابزارهای مهر کردن، انگشترهایی بوده که مهر هر فرد بر روی آن کنده می شد، برای همین خاتم به معنای انگشتر هم آمده است[۲۸] و به انگشترهای زینتی بدون نقش مهر هم خاتم گفته شده است.[۲۹] بر همین اساس، برخی پنداشته اند که منظور از توصیف پیامبر اسلام(ص) به خاتم پیامبران، ختم نبوت نیست و هدف آیه بیان جایگاه ایشان به عنوان زینت انبیا باشد. این تفسیر با توجه به اصل ارتباط واژه خاتم و انگشتری، از سوی برخی مفسران مردود انگاشته شده است.[۳۰]

ختم نبوت و رسالت

مقاله اصلی: خاتمیت

در برخی از مواقع تشکیک هایی پیرامون مفاد این آیه[۳۱] و حتی اصل خاتمیت مطرح شده است.[۳۲] عده ای با این ابهام مواجه شده اند که خداوند تنها به خاتمیت نبوت توسط پیامبر خود اشاره کرده و ممکن است پیامبر اسلام(ص) آخرین رسول نباشد.[۳۳] مفسران در پاسخ به این ابهام، نبی را اعم از رسول دانسته و خاتم نبوت را به طریق اولی شامل ختم رسالت می دانند.[۳۴] چنان که رسالت هم جزئی از موارد و اخبار غیبی است که توسط برخی از انبیاء یعنی کسانی که از غیب (دین و حقایق دینی) خبر می دهند به مردم ارائه می شود. در نتیجه پیامبر هم «خاتم النبیین» است و هم «خاتم الرسل» و ارتباطش با مردم هم از باب این است که رسول و فرستاده خداست و هم از این باب است که نبی است و اخبار غیبی را از سوی خداوند به مردم می رساند و تمام کارهایش به فرمان خداوند است.[۳۵] البته معانی دیگری از رسول و نبی نیز ارائه شده است.[۳۶]

تعارض آیه با فرزندان پیامبر و جایگاه حسنین(ع)

با آن که آیه خاتمیت، صراحتا پیامبر خدا(ص) را پدر هیچ کدام از مردان مخاطب خود ندانسته است، وجود فرزندان رسول خدا(ص) همچون قاسم، عبدالله و ابراهیم (که هر سه در کودکی از دنیا رفتند) و همچنین امام حسن(ع) و امام حسین(ع) است که آن ها را فرزندان پیامبر(ص) می دانستند، یکی از چالش های این آیه به شمار می رود.[۳۷]برخی در پاسخ گفته اند که در آیه از کلمه «رجال» یعنی مردان استفاده شده و شامل فرزندانی که در کودکی از دنیا رفته اند، نمی شود.[۳۸] حسنین(ع) نیز در زمان نزول این آیه به حد بلوغ نرسیده و کودک بوده اند.[۳۹] به تعبیر دیگر خداوند در آیه می گوید که پیامبرش پدر هیچ کدام از مردان موجود و فعلی شما نیست.[۴۰]

در مورد حسنین(ع) این پاسخ نیز گفته شده که این دو فرزندان باواسطه هستند و آیه فرزندان بی واسطه را نفی کرده است.[۴۱] کسانی نیز گفته اند براساس آیه، رسول خدا(ص) پدر هیچ کدام از مردان شما نیست در حالی که می تواند پدر مردانی از خود باشد.[۴۲] این تعبیر از آیه مباهله استفاده شده است که از امام حسن(ع) و امام حسین(ع) با تعبیر «ابنائنا» پسران ما یاد کرده است.[۴۳]

طبق ادعای برخی مفسران اهل سنت، اگر پیامبر(ص) دارای فرزند رشید، بالغ و لایقی بود، بی شک بعد از ایشان به مقام نبوت می رسید، ازاین رو، خداوند با نفی هرگونه فرزندی برای ایشان، پیامبر خود را رسول خویش و آخرین پیامبر معرفی کرده است.[۴۴]

پانویس

۱.

• «لوحات الخطاط الباکستانی حافظ نجم محمود»، منتدیات ورد للفنون.


• 
  
  • خرمشاهی، دانشنامه قرآن و قرآن پژوهی، ج۱، ص۸۹.
  
  


• 
  
  • قرائتی، تفسیر نور، ۱۳۸۸ش، ج۷، ص۳۷۵.
  
  


• 
  
  • طبرسی، مجمع البیان، ۱۳۷۲ش، ج۸، ص۵۶۷؛ مغنیه، تفسیر الکاشف، ۱۴۲۴ق، ج۶، ص۲۲۶.
  
  


• 
  
  • مغنیه، تفسیر الکاشف، ۱۴۲۴ق، ج۶، ص۲۲۵.
  
  


• 
  
  • علامه حلی، واجب الاعتقاد، ۱۳۷۴ش، ص۵۲؛ سبحانی، «خاتمیت و مرجعیت علمی امامان معصوم»، ص۵۹؛ مصباح، راهنماشناسی، ۱۳۷۶ش، ص۱۷۷؛ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۱ش، ج۱۷، ص۳۴۱.
  
  


• 
  
  • قرائتی، تفسیر نور، ۱۳۸۸ش، ج۷، ص۳۷۵.
  
  


• 
  
  • ابوالفتوح رازی، روض الجنان، ۱۴۰۸ق، ج۱۵، ص۴۳۱.
  
  


• 
  
  • طوسی، التبیان، بیروت، ج۸، ص۳۴۶؛ طبری، جامع البیان، ۱۴۱۲ق، ج۲۲، ص۱۲–۱۳.
  
  


• 
  
  • مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۱ش، ج۱۷، ص۳۳۶؛ حسینی همدانی، انوار درخشان، ۱۴۰۴ق، ج۱۳، ص۱۲۷.
  
  


• 
  
  • مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۱ش، ج۱۷، ص۳۳۶؛ حسینی همدانی، انوار درخشان، ۱۴۰۴ق، ج۱۳، ص۱۲۷.
  
  


• 
  
  • زمخشری، الکشاف، ۱۴۰۷ق، ج۳، ص۵۴۴.
  
  


• 
  
  • قرائتی، تفسیر نور، ۱۳۸۸ش، ج۷، ص۳۷۶.
  
  


• 
  
  • مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۱ش، ج۱۷، ص۳۳۷.
  
  


• 
  
  • مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۱ش، ج۱۷، ص۳۴۴–۳۴۵.
  
  


• 
  
  • مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۱ش، ج۱۷، ص۳۳۷؛ زمخشری، الکشاف، ۱۴۰۷ق، ج۳، ص۵۴۴.
  
  


• 
  
  • خطیب، التفسیر القرآنی للقرآن، بیروت، ج۱۱، ص۷۲۶.
  
  


• 
  
  • مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۱ش، ج۱۷، ص۳۳۷.
  
  


• 
  
  • فخر رازی، مفاتیح الغیب، ۱۴۲۰ق، ج۲۵، ص۱۷۱.
  
  


• 
  
  • طبرسی، مجمع البیان، ۱۳۷۲ش، ج۸، ص: ۵۶۷.
  
  


• 
  
  • طبری، جامع البیان، ۱۴۱۲ق، ج۲۲، ص۱۳؛ طیب، اطیب البیان، ۱۳۶۹ش، ج۱۰، ص۵۰۹.
  
  


• 
  
  • قرطبی، الجامع لأحکام القرآن، ۱۳۶۴ش، ج۱۴، ص۱۹۶؛ قمی مشهدی، کنز الدقائق، ۱۳۶۸ش، ج۱۰، ص۳۹۸؛ ابوالفتوح رازی، روض الجنان، ۱۴۰۸ق، ج۱۵، ص۴۳۲.
  
  


• 
  
  • طبری، جامع البیان، ۱۴۱۲ق، ج۲۲، ص۱۳؛ ثعلبی، الکشف و البیان، ۱۴۲۲ق، ج۸، ص۵۱؛ عاملی، تفسیر عاملی، ۱۳۶۰ش، ج۷، ص۱۸۳.
  
  


• https://fa.wikishia.net/view/


• 
  
  • شبر، الجوهر الثمین، ۱۴۰۷ق، ج۵، ص۱۵۰؛ عاملی، تفسیر عاملی، ۱۳۶۰ش، ج۷، ص۱۸۳.
  
  


• 
  
  • طبری، جامع البیان، ۱۴۱۲ق، ج۲۲، ص۱۳؛ ثعلبی، الکشف و البیان، ۱۴۲۲ق، ج۸، ص۵۱؛ قرطبی، الجامع لأحکام القرآن، ۱۳۶۴ش، ج۱۴، ص۱۹۶.
  
  


• 
  
  • ابوالفتوح رازی، روض الجنان، ۱۴۰۸ق، ج۱۵، ص۴۳۲؛ قرطبی، الجامع لأحکام القرآن، ۱۳۶۴ش، ج۱۴، ص۱۹۶؛ مطهری، خاتمیت، ۱۳۸۰ش، ص۱۴.
  
  


• 
  
  • مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۱ش، ج۱۷، ص۳۳۸–۳۳۹.
  
  


• 
  
  • مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۱ش، ج۱۷، ص۳۳۹.
  
  


• 
  
  • ابن منظور، لسان العرب، ۱۴۱۴ق، ج۱۲، ص۱۶۳؛ زبیدی، تاج العروس، بیروت، ج۱۶، ص۱۹۰.
  
  


• 
  
  • مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۱ش، ج۱۷، ص۳۴۰–۳۴۱.
  
  


• 
  
  • مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۱ش، ج۱۷، ص۳۳۸، ۳۴۰–۳۴۱.
  
  


• 
  
  • قرطبی، الجامع لأحکام القرآن، ۱۳۶۴ش، ج۱۴، ص۱۹۶–۱۹۷.
  
  


• 
  
  • مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۱ش، ج۱۷، ص۳۳۸.
  
  


• 
  
  • مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۱ش، ج۱۷، ص۳۳۸.
  
  


• 
  
  • طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۰ق، ج۱۶، ص۳۲۵.
  
  


• 
  
  • قرائتی، تفسیر نور، ۱۳۸۸ش، ج۷، ص۳۷۶.
  
  


• 
  
  • مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۱ش، ج۱۷، ص۳۳۷.
  
  


• 
  
  • طوسی، التبیان، بیروت، ج۸، ص۳۴۶؛ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۰ق، ج۱۶، ص۳۲۵؛ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۱ش، ج۱۷، ص۳۳۶.
  
  


• 
  
  • زمخشری، الکشاف، ۱۴۰۷ق، ج۳، ص۵۴۴؛ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۰ق، ج۱۶، ص۳۲۵؛ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۱ش، ج۱۷، ص۳۳۷.
  
  


• 
  
  • طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۰ق، ج۱۶، ص۳۲۵.
  
  


• 
  
  • زمخشری، الکشاف، ۱۴۰۷ق، ج۳، ص۵۴۴.
  
  


• 
  
  • زمخشری، الکشاف، ۱۴۰۷ق، ج۳، ص۵۴۴.
  
  


• 
  
  • ابوالفتوح رازی، روض الجنان، ۱۴۰۸ق، ج۱۵، ص۴۳۱–۴۳۲.
    *
  
  

۱- بیضاوی، أنوار التنزیل، ۱۴۱۸ق، ج۴، ص۲۳۳؛ قمی مشهدی، کنز الدقائق، ۱۳۶۸ش، ج۱۰، ص۳۹۸؛ ثعلبی، الکشف و البیان، ۱۴۲۲ق، ج۸، ص۵۱؛ شبر، الجوهر الثمین، ۱۴۰۷ق، ج۵، ص۱۵۰؛ زمخشری، الکشاف، ۱۴۰۷ق، ج۳، ص۵۴۴.

منابع

• ابن منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، بیروت، دارالفکر للطباعة و النشر و التوزیع، ۱۴۱۴ق.


• ابن کثیر، اسماعیل بن عمر، تفسیر القرآن العظیم، بیروت، دارالکتب العلمیة، ۱۴۱۹ق.


• ابوالفتوح رازی، حسین بن علی، روض الجنان و روح الجنان فی تفسیر القرآن، مشهد، آستان قدس رضوی، ۱۴۰۸ق.


• ازهری، محمد بن احمد، تهذیب اللغه، بیروت،دار احیاء التراث العربی، بی تا.


• بیضاوی، عبدالله بن عمر، أنوار التنزیل و أسرار التأویل، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، ۱۴۱۸ق.


• ثعلبی، احمد بن محمد، الکشف و البیان المعروف تفسیر الثعلبی، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، ۱۴۲۲ق.


• حسینی همدانی، سید محمد، انوار درخشان، تحقیق محمد باقر بهبودی، تهران،کتابفروشی لطفی، ۱۴۰۴ق.


• خرمشاهی، بهاءالدین، دانشنامه قرآن و قرآن پژوهی، تهران، نشر دوستان، ۱۳۷۷ش.


• خطیب، عبدالکریم، التفسیر القرآنی للقرآن، بیروت، دار الفکر العربی، بی تا.


• زبیدی، محمد بن محمد، تاج العروس من جواهر القاموس، بیروت، دارالفکر، بی تا.


• زمخشری، محمود بن عمر، الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل و عیون الأقاویل فی وجوه التأویل، بیروت، دارالکتاب العربی، چاپ سوم، ۱۴۰۷ق.


• سبحانی، جعفر، «خاتمیت و مرجعیت علمی امامان معصوم علیهم السلام»، کلام اسلامی، ش۵۵، پاییز ۱۳۸۴ش.


• سبزواری نجفی، محمد، ارشاد الاذهان الی تفسیر القرآن، بیروت، دارالتعارف للمطبوعات، ۱۴۱۹ق.


• شبر، عبدالله، الجوهر الثمین فی تفسیر الکتاب المبین، کویت، شرکة مکتبة الالفین، ۱۴۰۷ق.


• صاحب بن عباد، اسماعیل، المحیط فی اللغه، تحقیق محمدحسن آل یاسین، بیروت، عالم الکتب، بی تا.


• طباطبایی، محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات، چاپ دوم، ۱۳۹۰ق.


• طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، تهران، ناصر خسرو، چاپ سوم، ۱۳۷۲ش.


• طبری، محمد بن جریر، جامع البیان فی تفسیر القرآن، بیروت، دارالمعرفة، ۱۴۱۲ق.


• طوسی، محمد بن حسن، التبیان فی تفسیر القرآن، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، بی تا.


• طیب، عبدالحسین، اطیب البیان فی تفسیر القرآن، تهران، انتشارات اسلام، چاپ دوم، ۱۳۶۹ش.


• عاملی، ابراهیم، تفسیر عاملی، تهران، کتاب فروشی صدوق، ۱۳۶۰ش.


• علامه حلی، حسن بن یوسف، واجب الاعتقاد علی جمیع العباد، قم، کتابخانه آیت الله مرعشی نجفی، ۱۳۷۴ش.


• فخر رازی، محمد بن عمر، التفسیر الکبیر (مفاتیح الغیب)، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، چاپ سوم، ۱۴۲۰ق.


• فراهیدی، خلیل بن احمد، کتاب العین، قم، نشر هجرت، چاپ دوم، بی تا.


• فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی، تفسیر الصافی، تهران، مکتبة الصدر، چاپ دوم، ۱۴۱۵ق.


• قرائتی، محسن، تفسیر نور، تهران، مرکز فرهنگی درس هایی از قرآن، ۱۳۸۸ش.


• قرطبی، محمد بن احمد، الجامع لأحکام القرآن، تهران، ناصر خسرو، ۱۳۶۴ش.


• قمی مشهدی، محمد بن محمدرضا، تفسیر کنز الدقائق و بحر الغرائب، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، ۱۳۶۸ش.


• «لوحات الخطاط الباکستانی حافظ نجم محمود»، منتدیات ورد للفنون، تاریخ درج مطلب: ۲۳ اوت ۲۰۱۰؛ تاریخ بازدید: ۸ اردیبهشت ۱۴۰۱ش.


• مصباح، محمدتقی، راه و راهنماشناسی(بخش ۴ و ۵ معارف قرآن)، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، قم، ۱۳۷۶ش.


• مطهری، مرتضی، خاتمیت، تهران، صدرا، ۱۳۸۰ش.


• مغنیه، محمدجواد، التفسیر الکاشف، قم، دارالکتاب الإسلامی، ۱۴۲۴ق.


• مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الإسلامیة، چاپ دهم، ۱۳۷۱ش.

---

• ن


• ب


• و

آیات نام دار قرآن

اعتقادی | آیه آمن الرسول • آیه اولی الامر • آیه اسراء • آیة الکرسی • آیه بیعت رضوان • آیه تطهیر • آیه ولایت • آیه خیر البریه • آیه استرجاع • آیه اکمال • آیه انذار • آیه مباهله • آیه امانت • آیه نور • آیه مودت • آیه حفظ • آیه مشیت • آیه فطرت • آیه میثاق • آیه صادقین • آیه ابتلای ابراهیم • آیه لیلة المبیت • آیه اطعام • آیه صلوات • آیه حکومت مستضعفین • آیه جاء الحق • آیه و ان یکاد • آیه نفس مطمئنه • آیه اهل الذکر • آیه تبلیغ • آیه لا تحزن • آیه وسیله • آیات تحدی • آیه استخلاف • آیه خلافت انسان • آیات مهدویت • آیه ود • آیه سأل سائل • آیه شفاء • آیه توبه • آیه توکل • آیه هادی • آیه تبدیل • آیه روح • آیه ملک • آیه سخره • آیه کتمان • آیه عز • آیه رکوب • آیه شهادت • آیه الحاق ذریه • آیه فائزون • آیه اعراف • آیه لا اکراه فی الدین • آیه سحر • آیه بیوت • آیه نصر • آیه سقایة الحاج • آیه نسخ • آیات برائت • آیه خاتمیت • آیه هجرت • آیه علم الکتاب • آیه شاهد • آیه بر • آیه سلم • آیه احسان به والدین • آیه کرامت • آیه شعوبیه • آیه وزر
فقهی | آیه اخلاص • آیه خمس • آیه تیمم • آیه حجاب • آیه وضو • آیات نشوز • آیه سیف • آیه وصیت • آیه قرض الحسنه • آیه روزه • آیه قصاص • آیه کتمان • آیه نفر • آیه تداین • آیه اولو الارحام • آیه محارم • آیه انفال • آیه حد سرقت • آیه قبله • آیه نسخ • آیه نماز جمعه • آیات ارث • آیه امانات • آیه اعتداء • آیه تهلکه • آیه امتحان • آیه ربا • آیه محاربه • آیه نفی سبیل • آیه قنطار • آیه جزیه • آیه ایلاء • آیه ظهار • آیه حج • آیه اصلاح ذات بین • آیه صلح • آیه تجارت • آیه حذر • آیه عده طلاق • آیه طلاق • آیه نجاست مشرکان • آیه متعه • آیه حرث • آیه حیض • آیه تربص• آیه قصر • آیه جزای فحشا • آیه اخراج • آیه زکات • آیه عدد • آیه الرجال قوامون علی النساء • آیه لعان • آیه جلباب • آیه غیبت • آیه قَذْف • آیه وجوب وفا • آیه کرامت • آیه تحریم • آیه فیء • آیه مجاهدون • آیه خیانت در امانت • آیه نقض قسم • آیه رضاع • آیه جلد • آیه استعاذه • آیه تعاون • آیه کنز • آیه احسان به والدین • آیه لا اکراه فی الدین • آیه سکر • آیه دیه • آیه اهله
اخلاقی | آیه اخوت • آیه اعتصام • آیه نجوا • آیات افک • آیه امن یجیب • آیه اطعام • آیه نبأ • آیه دعوت • آیه مشیت • آیه بر • آیه اصلاح ذات بین • آیه صلح • آیه سلم • آیه تأسی • آیه تخییر • آیه استیذان • آیه کنز • آیه رکوب • آیه ایثار • آیه انفاق • آیه غیبت • آیه احسان به والدین • آیه اذن • آیه مشورت • آیه شورا • آیه خلق عظیم • آیه حکمت
متشابه | آیه مجیء
سایر | بسم الله الرحمن الرحیم • آیه ۳ سوره حمد • ایاک نعبد و ایاک نستعین • آیه ۶ سوره حمد • آیه ۸ سوره مائده • آیه ۲۰۴ سوره اعراف
وابسته | کن فیکون • ذکر یونسیه
قرآن کریم

---

• ن


• ب


• و

آیات اعتقادی قرآن

نامدار | آیه آمن الرسول • آیه اولی الامر • آیه اسراء • آیة الکرسی • آیه بیعت رضوان • آیه تطهیر • آیه ولایت • آیه خیر البریه • آیه استرجاع • آیه اکمال • آیه انذار • آیه مباهله • آیه امانت • آیه نور • آیه مودت • آیه حفظ • آیه مشیت • آیه فطرت • آیه میثاق • آیه صادقین • آیه ابتلای ابراهیم • آیه لیلة المبیت • آیه اطعام • آیه برائت • آیه صلوات • آیه حکومت مستضعفین • آیه جاء الحق • آیه و ان یکاد • آیه نفس مطمئنه • آیه اهل الذکر • آیه تبلیغ • آیه لا تحزن • آیه وسیله • آیات تحدی • آیه استخلاف • آیه خلافت انسان • آیات مهدویت • آیه ود • آیه سأل سائل • آیه شفاء • آیه توبه • آیه توکل • آیه هادی • آیه تبدیل • آیه روح • آیه ملک • آیه سخره • آیه کتمان • آیه عز • آیه رکوب • آیه شهادت • آیه الحاق ذریه • آیه فائزون • آیه اعراف• آیه لا اکراه فی الدین • آیه سحر • آیه بیوت • آیه نصر • آیه سقایة الحاج • آیه نسخ • آیات برائت • آیه خاتمیت • آیه هجرت • آیه علم الکتاب • آیه شاهد • آیه کرامت • آیه بر • آیه سلم • آیه احسان به والدین • آیه وزر
بدون نام | آیه ۲ سوره حمد • آیه ۳ سوره حمد • آیه ۵ سوره حمد • آیه ۶ سوره حمد • آیه ۷ سوره حمد • آیه ۷ سوره بقره • آیه ۲۶ سوره بقره • آیه ۳۴ سوره بقره • آیه ۳۵ سوره بقره • آیه ۵۵ سوره بقره • آیه ۱۱۵ سوره بقره • آیه ۱۲۱ سوره بقره • آیه ۱۴۸ سوره بقره • آیه ۱۵۴ سوره بقره • آیه ۱۶۵ سوره بقره • آیه ۲۱۷ سوره بقره • آیه ۲۵۷ سوره بقره • آیه ۲۵۹ سوره بقره • آیه ۱۹ سوره آل عمران • آیه ۴۹ سوره آل عمران • آیه ۱۱۰ سوره آل عمران • آیه ۱۶۴ سوره آل عمران • آیه ۱۶۹ سوره آل عمران • آیه ۶۴ سوره نساء • آیه ۷۸ سوره نساء • آیه ۵۴ سوره مائده • آیه ۵۶ سوره مائده • آیه ۶۹ سوره مائده • آیه ۲۲ سوره انبیاء • آیه ۵۹ سوره انعام • آیه ۱۰۸ سوره انعام • آیه ۱۲۴ سوره انعام • آیه ۹۶ سوره اعراف • آیه ۱۴۳ سوره اعراف • آیه ۲۰ سوره توبه • آیه ۱۰۸ سوره توبه • آیه ۱۰۹ سوره توبه• آیه ۱۱۴ سوره توبه • آیه ۴۲ سوره یوسف • آیه ۹۷ سوره یوسف • آیه ۱۱ سوره رعد • آیه ۶۷ سوره اسراء • آیه ۶۹ سوره انبیاء • آیه ۱۰۵ سوره انبیاء • آیه ۳۲ سوره حج • آیه ۷۷ سوره حج • آیه ۲۰ سوره عنکبوت • آیه ۲۸ سوره سبأ • آیه ۱۸ سوره فاطر • آیه ۳۰ سوره فصلت • آیه ۲۱ سوره حشر • آیه ۴۹ سوره شوری • آیه ۱۴۴ سوره آل عمران • آیه ۴۰ سوره حج • آیه ۳ سوره مائده • آیه ۱۰ سوره فتح • آیه ۲۹ سوره فتح • آیه ۱۳ سوره صف • آیه ۱۰۷ سوره انبیاء • آیه ۳۱ سوره بقره • آیه ۷ سوره شرح • آیه ۶۳ سوره انفال • آیه ۱۷۱ سوره نساء • آیه ۸ سوره عنکبوت • آیه ۲۵ سوره حدید
آیات فقهی • آیات اخلاقی

رده ها:

• آیات نامدار سوره احزاب


• آیات اعتقادی قرآن


• خاتمیت


• آیات دارای شأن نزول



• آیات قرآن درباره پیامبر اسلام





• این صفحه آخرین بار در ۳ اوت ۲۰۲۵ ساعت ۱۴:۵۰ ویرایش شده است.

https://fa.wikishia.net/view/