به گزارش خبرنگار فرهنگی باشگاه خبرنگاران پویا، از مهم ترین اعمال ماه مبارک رمضان، روزه داری یا صوم است که خداوند آن را در یک آیه از آیات قرآن برای اهل ایمان واجب کرد. در این باره در آیه۱۸۳ سوره بقره می فرماید: «یا أیها الذین آمنوا کتب علیکم الصیام کما کتب علی الذین من قبلکم لعلکم تتقون؛ ای اهل ایمان، روزه بر شما مقرر شده، همان گونه که بر پیشینیان شما مقرر شد امید که تقوا بورزید».

در این آیه کلمه «کتابت» معنایش معروف است، اما گاهی کنایه از واجب شدن عملی و یا تصمیم بر عملی و یا قضای حتمی که بر چیزی رانده شده، می شود. کلمه «صیام» و کلمه «صوم» در لغت، مصدر و به معنای خودداری از عمل است؛ مثلا صوم از خوردن، و صوم از نوشیدن و از جماع و از سخن گفتن و راه رفتن و امثال آن به معنای خودداری از آنهاست و چه بسا در معنای آن این قید را اضافه کرده باشند که به معنای خودداری از خصوص کارهایی است که دل آدمی مشتاق آن باشد و اشتهای آن را داشته باشد. همچنین معنای صوم در اصل لغت، خودداری از خصوص چنین کارهایی بوده، و اما بعدها در شرع در خصوص خودداری از کارهای معینی استعمال شده و آن هم خودداری از طلوع فجر تا مغرب و توأم با نیت است و منظور از« الذین من قبلکم» امتهای گذشته و قبل از ظهور اسلام است، امتهای انبیاء قبل، چون امت موسی و عیسی و غیر ایشان است.

تقوا، به معنای خویشتن داری از گناه است. بیشتر گناهان، از دو ریشه غضب و شهوت سرچشمه می گیرند و روزه، جلوی تندی های این دو غریزه را می گیرد و لذا سبب کاهش فساد و افزایش تقواست. همچنین روزه، اراده انسان را تقویت می کند. کسی که یک ماه نان وآب وهمسر خود را کنار گذاشت، می تواند نسبت به مال وناموس دیگران خود را کنترل کند.

نکته مهم در این آیه، توجه به بعد معنوی روزه است که همان کسب تقواست و این در مقابل جریانی قرار دارد که مدام فوائد جسمانی آن را پررنگ می کند تا حدی که انسان از فلسفه معنوی آن غافل می شود؛ لذا اولویت در پرداختن به فلسفه روزه، بررسی ابعاد معرفتی و ایمانی آن است. از این جهت است که وقتی یک یهودی از پیامبر درباره روزه و پاداش روزه دار پرسید، حضرت فرمود: خداوند بر امت من آن را واجب کرده؛ سپس پیامبر این آیه را تلاوت کرد: «کتب علیکم الصیام کما کتب علی الذین من قبلکم لعلکم تتقون» و بعد به آثار معنوی آن اشاره کرده و فرمود: هر مؤمنی که ماه رمضان برای امر خدا روزه بدارد به امید ثواب هفت امتیاز دارد:

۱- پیکرش از حرام زدوده می شود ۲- به رحمت خدا نزدیک می شود ۳- کفاره خطای آدم را پرداخته ۴- ناراحتی های مرگ بر او آسان می شود ۵- ایمنی از گرسنگی و تشنگی در روز قیامت است ۶- خداوند به او براتی از آزادی آتش جهنم می دهد ۷- از میوه های بهشت به او می خوراند.

منابع:

ترجمه تفسیر المیزان، ج۲، ص۷

تفسیر نور، ج۱، ص۲۸۱

انتهای پیام/