شرح و توضیح ضرورت گفتن ذکر ان شاء الله برای انجام کارها یک دستور قرظآنی و دینی

ان شاءالله

إن شاءالله، به معنای «اگر خدا بخواهد»، عبارتی است که مسلمانان در گفتگوهای روزمره خود برای کاری که در آینده می خواهند انجام دهند به کار می برند؛ یا برای اظهار امیدواری برای اجابت دعا.[۱]

قرآن و معصومان، به مسلمانان توصیه کرده اند در هنگام اشاره به کارهایی که می خواهند در آینده انجام بدهند، «إن شاءالله» بگویند، و به همین دلیل، این عبارت به زبان دینداران راه یافته و به عنوان نشانه ای از توکل به خداوند در زندگی روزمره شان مورد استفاده قرار می گیرد.[۲]

در آیات ۲۳ و ۲۴ سوره کهف، خداوند به پیامبر(ص) می گوید هرگز درباره کاری نگو فردا آن را انجام می دهم، مگر آنکه بگویی «اگر خدا بخواهد».[۳] در روایتی که از امام صادق(ع) نقل شده، درباره شأن نزول این آیات آمده است که گروهی از یهودیان نزد پیامبر(ص) آمدند تا از او سؤال کنند، و پیامبر بدون آنکه بگوید «إن شاءالله»، به آنان گفت فردا حاضر شوند تا پاسخ شان را بدهد. پس از آن، جبرئیل به مدت چهل روز برای او وحی نیاورد و در نهایت، پس از این مدت، این آیات به وی وحی شد.[۴]

در روایت دیگری ذیل همین آیات، درباره اهمیت گفتن «إن شاء الله» آمده است که هر گاه کسی فراموش کرد بگوید «إن شاء الله»، هر زمان که یادش آمد، این جمله را بگوید.[۵] همچنین در روایتی که کلینی نقل کرده، امام صادق(ع) دستور نوشتن نامه ای را داد و پس از پایان کتابت، وقتی آن را بدون «ان شاء الله» دید، گفت چطور امید داشتی این نامه بدون «ان شاءالله» کامل باشد، و دستور داد به آن «ان شاءالله» بیفزایند.[۶]

پیامبر اکرم(ص):

نشانه کامل بودن ایمان بنده این است که در هر کاری «ان شاء الله » بگوید .

متقی هندی، کنز العمال، ۱۴۰۱ق، ج۳، ص۵۵.

به گفته ناصر مکارم شیرازی، مرجع تقلید و مفسر شیعه، در تفسیر نمونه، گفتن جمله «ان شاء الله» به هنگام بیان تصمیم های مربوط به آینده، نوعی ادب در پیشگاه خداوند و بیانگر توحید افعالی است؛ به این بیان که در عین وجود اختیار و آزادی اراده انسان، وجود هر چیز و هر کاری را به مشیت خدا وابسته می کند.[۷] سید محمدحسین طباطبائی، نویسنده تفسیر المیزان، نیز معتقد است کسی که برای انجام کاری «ان شاء الله» می گوید، مقصودش این است که آن کار در صورتی رخ می دهد که مطابق با اراده تکوینی خدا باشد.[۸]

در عرف مردم متدین ایران، جمله «إن شاء الله» با تعابیر دیگری مثل «به خواست خدا»، «به امید خدا» و «ایشاالله» نیز به کار می رود.[۹]